تخطي إلى المحتوى الرئيسي

زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — صفحة 38

مساهمون:

ص٣٨
چون جيب نيمهء قوسي معلوم باشد وجيب تمام آن نيمهء قوس تا ربع دور ،
I
هر دو جيب را در يكديگر ضرب كنيم وحاصل ضرب را مضاعف گردانيم تا جيب قوسي حاصل
I
آيد كه ضعف آن قوس معلوم باشد .
فصل هفتم : در معرفت جيب هر قوسي از ضعف
I
آن قوس چون خواهيم كه اين عمل كنيم جيب تمام آن قوس را از نصف قطر ، نقصان كنيم . آنچه
I
باقي ماند آن را تنصيف كنيم . آنچه بماند آن را در نصف قطر ضرب كنيم وجذر حاصل بستانيم تا جيب
I
نيمهء آن قوس معلوم حاصل آيد .
فصل هشتم : در معرفت جيب هر قوسي از مجموع دو
I
قوس چون قوس از مجموع دو قوس حاصل آمده باشد وجيب أو مجهول بود ، وجيب آن دو قوس
I
وجيب تمامشان ، معلوم باشد ضرب كنيم جيب هر قوس را از آن دو قوس كه جيبشان معلوم است
I
در جيب تمام ديگرى ، منحط ؛ وحاصل هر دو ضرب را با هم جمع كنيم تا جيب قوسي حاصل آيد كه از مجموع
I
آن دو قوس حاصل آمده باشد . واگر كمتر از بيشتر نقصان كنيم ، آنچه بماند جيب قوسي بود كه فضل باشد
I
ميان آن دو قوس . مثالش ؛ چنان كه فرض كرديم كه آن قوس كه جيب أو مجهول است واز مجموع دو قوس
I
حاصل آمده است شصت [ و ] شش درجه است وآن دو قوس ، يكى سى درجه است ويكى سى وشش
I
درجه . پس هرگاه كه جيب سى درجه را در جيب تمام سى وشش درجه منحط ضرب كنيم وجيب
I
سى وشش درجه را در جيب تمام سى درجه ، از مجموع هر دو حاصل ضرب ، جيب شصت وشش
I
درجه حاصل شود ؛ واز فضل ميان هر دو حاصل ضرب ، جيب شش درجه كه فضل است
I
ميان هر دو قوس مذكور .

فصل نهم : در معرفت جيب يك درجه به تقريب

چون جيب
I
يك درجه را به تقريب نتوان دانستن ، اگر خواهيم كه در اين باب استقصا كنيم طريق
I
أول آن است كه أول ، جيب سى وشش درجه استخراج كنيم كه عشر دايره است ؛ واز آنجا جيب
I
شش درجه بيرون آوريم چنان كه در فصل هشتم گفتيم . آن گاه از جيب شش درجه ، جيب
زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — صفحة 38 | محمد بن علي منجم وابكنوي