قوس بگيريم « 1 » وآن را از شصت نقصان كنيم تا سهم آن قوس حاصل آيد .
واگر آن قوس نود
I
درجه است يا دويست وهفتاد درجه ، سهم أو شصت درجه باشد . واگر آن قوس زيادت
I
از نود درجه است وكمتر از صد وهشتاد درجه ، نود درجه از أو نقصان كنيم وجيب باقي را
I
بر شصت درجه افزائيم تا سهم آن قوس حاصل آيد . واگر آن قوس بيشتر از صد وهشتاد درجه
I
باشد وكمتر از دويست وهفتاد درجه ، آن را از دويست وهفتاد نقصان كنيم وجيب باقي را
I
بر شصت افزائيم تا سهم آن قوس شود .
اما اگر قوس سهمى خواهيم كه از جدول جيب بدانيم ، نظر
I
كنيم اگر آن سهم ، كمتر از شصت جزو است ، آن را از شصت نقصان كنيم وباقي را در جدول جيب
I
قوس بگيريم وآن قوس را از نود نقصان كنيم تا قوس آن سهم حاصل آيد . واگر آن سهم ،
I
زيادت از شصت باشد ، شصت از وى نقصان كنيم وباقي را در جدول جيب قوس بگيريم
I
وآن را بر نود افزائيم تا قوس آن سهم حاصل آيد .
فصل پنجم : در معرفت ظل هر قوسي وعكس آن ،
I
به جدول
وما ظل مستوى را به تفاضل يك يك درجه نهاديم ، وظل معكوس را تا چهل وپنج درجه
I
مبسوط به دقايق مانند جدول جيب ، ليكن ميان هر دو ؛ فرق آن است كه در جدول جيب ، حصهء
I
دقايق تا ثوالث بود ودر جدول ظل تا ثواني . وباقي را تا تمام ربع دور به تفاضل
I
پانزده پانزده دقيقه تا از برابر هر قوسي كه خواهيم درآييم وبرگيريم از حشو جدول چنان كه
I
پيش از اين بيان كردهايم . واگر ظلى را خواهيم ، در حشو جدول درآئيم از برابر آن ، وقوسش بگيريم
I
چنان كه معهود است معدل به تعديل ما بين السطرين .
باب 6 : در تصحيح جدول جيب
I
واستخراج جيب هر قوسي كه خواهيم ، به حساب
وآن ده فصل است :
فصل أول : در معرفت
I
جيب شصت درجه كه سدس دايره است
وآن دو نوع است :
نوع أول ، ضرب كنيم مربع
I
نصف قطر را در سه وجذر حاصل ضرب بگيريم تا وتر ثلث دايره حاصل شود . آن را
هامش
( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] بگيرى