مذكور تا نظير درجهء مصحح كوكب حاصل آيد . از آنجا درجهء مصحح معلوم شود .
نوع دوم : استعمال تعديل
I
النهار ودرجهء ممر ؛ وطريق أو آن است كه قسمت كنيم جيب ارتفاع أفق حادث أو را بر جيب تمام
I
عرض أفق حادث أو منحط ، وقوس حاصل بگيريم در جدول جيب . وآن را از مطالع طالع كم كنيم
I
اگر كوكب ميان عاشر وطالع يا ميان رابع وسابع بود . آنچه باقي ماند مطالع درجهء طلوع كوكب
I
باشد اگر فوق الأرض بود ؛ يا مطالع درجهء طلوع أو اگر تحت الأرض بود . واگر كوكب ميان
I
سابع وعاشر يا ميان طالع ورابع باشد ، آن قوس را بر مطالع طلوع زيادت كنيم تا مطالع
I
درجهء طلوع أو حاصل آيد ، اگر كوكب تحت الأرض باشد ؛ يا مطالع درجهء غروب أو اگر « 1 » فوق
I
الأرض بود . واز آنجا درجهء مصحح بيرون آوريم چنان كه معهود است .
باب 18 :
I
در استخراج مطارح شعاعات وشرح شعاعات وشرح وتعريف آن
وآن شش
I
فصل است :
فصل أول : در شرح وتعريف آن
اما ببايد دانستن كه مطارح شعاعات را
I
مطارح أنوار ومطارح انظار « 2 » ومطارح أشعة نيز خوانند . وآن عبارت است از تحديد ابعادى
I
كه مواقع تأثير كواكب به حسب آن ابعاد تواند بود در صناعت احكام . والّا أنوار كواكب
I
شامل است جميع جهات فلك را ، وآن ابعاد در دو جانب بر توالى وخلاف توالى بروج
I
به مقدار سدس وربع وثلث ونصف دور است . وآنچه بر توالى بود آن را انظار يسرى خوانند ؛
I
وآنچه بر خلاف توالى باشد آن را انظار يمنى گويند .
وأصحاب اين صنعت را در اين عمل ، مذاهب
I
مختلف است . آنچه مختار است به نزديك أهل اين صنعت ، چهار مذهب است : يكى ، مذهب ابنصوفى ؛
I
در اين طريق اين ابعاد را مطارح أشعة خوانيم . ديگر ، مذهب ابوريحان ؛ واينجا آن ابعاد را
I
مطارح شعاعات گوئيم . ديگر ، مذهب أصحاب احكام ؛ واينجا آن ابعاد را مطارح أنوار نام
I
كرديم . ديگر ، مذهب أصحاب علم رياضى ؛ ودر اين مذهب آن ابعاد را مطارح مصحح لقب
هامش
( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] اكرا
( 2 ) . [ در أصل نسخه : ] انطار