فصل 4 :
I
در معرفت سعت مشرق كوكب يا جزوى مفروض يا طالع
وآن بر سه نوع باشد :
نوع أول :
I
ضرب كنيم جيب ميل يا بعد را از معدل النهار در جيب تمام هر يك ، وحاصل را قسمت كنيم بر جيب
I
أوسط تا جيب سعت مشرق حاصل آيد . قوسش بگيريم در جدول جيب تا سعت مشرق
I
كوكب يا جزو مفروض حاصل آيد .
نوع دوم : قسمت كنيم جيب بعد را از معدل النهار بر جيب
I
تمام عرض بلد منحط تا جيب سعت مشرق حاصل آيد . قوسش بگيريم در جدول جيب تا سعت
I
مشرق حاصل شود .
نوع سوم : در معرفت سعت مشرق طالع ، وطريق أو آن است كه بعد
I
ميان طالع وعاشر بگيريم وفضل ميان آن بعد و / ص درجه معلوم كنيم ، وجيب آن را بر جيب
I
تمام ارتفاع عاشر قسمت كنيم منحط ؛ وقوس حاصل بگيريم از جدول جيب تا سعت مشرق طالع
I
حاصل آيد .
فصل 5 : در معرفت سمت كوكب بي عرض چون سعت مشرق أو معلوم
I
باشد وغايت ارتفاع مجهول
وطريق أو آن است كه بعد كوكب از طالع يا سابع به هر كدام
I
نزديكتر بود بگيريم ، وآن را از ربع دور كم كنيم وجيب آن را بر جيب تمام ارتفاع كوكب قسمت
I
كنيم منحط ؛ وقوس حاصل بگيريم در جدول جيب وآن را از ربع دور بكاهيم تا محفوظ
I
حاصل آيد . آن گاه نظر كنيم ؛ اگر چنان كه بعد درجهء كوكب از طالع از / ص درجه كمتر باشد
I
وآن درجه فوق الأرض باشد يا بيشتر بود وتحت الأرض باشد ، زيادت كنيم محفوظ را
I
بر سعت مشرق اگر جنوبي بود ؛ وفضل ميان هر دو بگيريم اگر شمالي باشد تا سمت
I
مطلوب حاصل آيد . واگر بعد درجهء كوكب از طالع / ص درجه بيشتر بود وآن درجه فوق
I
الأرض باشد يا كمتر بود وتحت الأرض باشد ، زيادت كنيم محفوظ را بر سعت مشرق اگر شمالي
I
بود ؛ فضل ميان هر دو بگيريم اگر جنوبي باشد تا سمت مطلوب حاصل آيد .
فصل 6 :
I
در معرفت ارتفاع يا انحطاط كوكب با عرض چون طالع وعاشر وتمام ارتفاع قطب بروج
I
معلوم باشد