كنيم جيب تمام سعت مشرق كوكب يا جزو مفروض را بر جيب تمام بعد يا ميل منحط تا جيب تمام
I
تعديل النهار حاصل شود . قوسش بگيريم در جدول جيب وآن را از ربع دور كم كنيم تا تعديل
I
النهار كوكب يا جزو مفروض حاصل آيد . واستخراج تعديل النهار را پيش از اين به سه نوع ديگر
I
بيان كردهايم .
باب دوازدهم : در معرفت سمت قبله وذكر أنواع آن
وآن سه فصل
I
است :
فصل أول : در معرفت سمت قبله ، به حساب
اما سمت قبله قوسي باشد از دايرهء أفق
I
بلد مطلوب ، ميان تقاطع أو با دايرهء ارتفاعى كه بر دو قطب دايرهء أفق مكة گذرد وميان تقاطع أو
I
با دايرهء نصف النهار يا دايرهء أول سمت آن بلد . وطول بلد قوسي بود از دايرهء معدل النهار ، ميان دايرهء نصف النهار جزاير خالدات يا دايرهء نصف النهار ساحل بحر مغرب ودايرهء نصف
I
النهار بلد مطلوب . وميان اين دو موضع ده درجه تفاوت باشد . وتعريف اين وعرض بلد
I
پيش از اين بيان كردهايم .
وطول مكة از جزاير خالدات كه هست چندين / عرها وعرض أو به موجب
I
رصد مأمون خليفه چندين / كأم .
وطريق استخراج سمت قبله چنان است كه فضل ميان طول
I
مكة وبلد مطلوب بگيريم وجيب آن را در جيب تمام عرض مكة منحط ضرب كنيم . آنچه حاصل آيد آن را محفوظ
I
خوانيم . وقوسش بگيريم در جدول جيب ، واز ربع دور كم كنيم آنچه حاصل شود بعد سمت رأس مكة باشد
I
از أفق بلد . جيب أو بگيريم وجيب عرض مكة را بر أو منحط قسمت كنيم ؛ وحاصل را قوس بگيريم در جدول
I
جيب تا قوس اختلاف حاصل آيد . آن را بر تمام عرض بلد افزائيم . آنچه حاصل آيد جيب أو بگيريم و
I
در جيب بعد سمت رأس مكة از أفق ضرب كنيم منحط ، وقوس حاصل بگيريم در جدول جيب ؛ آنچه حاصل
I
آيد ارتفاع سمت رأس مكة باشد در بلد مطلوب . آن را از ربع دور كم كنيم وجيب باقي بگيريم ومحفوظ را
I
بر آن قسمت كنيم . آنچه حاصل آيد قوس أو بگيريم در جدول جيب تا بعد سمت قبله حاصل آيد از
I
نقطهء شمال يا جنوب . آن را چون از ربع دور كم كنيم بعد سمت قبله حاصل آيد از مطلع اعتدال
I
يا مغرب اعتدال از دايرهء أفق بلد مطلوب . معرفت ناحيت سمت از أفق چنان است