حاصل بگيريم در جدول جيب وآن را از ربع دور كم كنيم ؛ آنچه حاصل آيد آن را محفوظ خوانيم . آن گاه نظر
I
كنيم به بعد درجهء كوكب از طالع اگر كمتر از / ص درجه باشد وفوق الأرض بود يا بيشتر از اين باشد
I
وتحت الأرض بود وآن أصل را كه در عمل ارتفاع ذكر كردهايم كمتر از / ص درجه باشد زيادت
I
كنيم محفوظ را بر سعت مشرق طالع اگر جنوبي بود ؛ فضل ميان هر دو بگيريم اگر شمالي باشد تا سمت
I
كوكب حاصل آيد . واگر آن أصل مذكور / ص درجه باشد ، سمت مساوى سعت مشرق طالع بود . واگر از اين
I
بيشتر باشد ، زيادت كنيم محفوظ را بر سعت مشرق طالع اگر شمالي باشد ؛ وفضل ميان هر دو بگيريم
I
اگر جنوبي بود تا سمت كوكب حاصل شود . واگر بعد درجهء كوكب از طالع بيشتر از / ص درجه باشد
I
وفوق الأرض بود يا كمتر از اين باشد وتحت الأرض بود وآن أصل مذكور كمتر از / ص درجه بود
I
زيادت كنيم محفوظ را بر سعت مشرق طالع اگر شمالي بود ؛ وفضل ميان هر دو بگيريم اگر جنوبي باشد
I
تا سمت مطلوب حاصل آيد . واگر آن أصل مذكور بيشتر از / ص درجه باشد ، زيادت كنيم محفوظ را
I
بر سعت مشرق طالع اگر جنوبي بود ؛ وفضل ميان هر دو بگيريم اگر شمالي باشد تا سمت مطلوب
I
حاصل آيد . واگر بعد درجهء كوكب از طالع / ص درجه باشد اگر فوق الأرض بود يا تحت الأرض ،
I
تمام سعت مشرق طالع سمت مطلوب باشد .
نوع دوم : وآن چنان بود كه ضرب كنيم جيب ارتفاع
I
وقت كوكب را در جيب عرض بلد ، وحاصل را قسمت كنيم بر جيب تمام عرض ؛ باز آنچه حاصل شود
I
حصهء سمت باشد . آن گاه فضل ميان اين وجيب سعت مشرق كوكب بگيريم اگر سعت مشرق
I
كوكب شمالي بود ؛ وهر دو را با هم جمع كنيم اگر جنوبي باشد تا تعديل سمت حاصل آيد اگر ارتفاع شرقي
I
باشد يا غربى . آن گاه آن را بر جيب تمام ارتفاع كوكب منحط قسمت كنيم وقوس حاصل بگيريم در جدول
I
جيب تا سمت ارتفاع مطلوب حاصل آيد . وجهت أو چنان كه پيش از اين بيان كردهايم .
I
فصل 8 : در معرفت تعديل النهار از سعت مشرق
وطريق أو آن است كه قسمت