تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تنكلوشا ( ملحق : مدخل منظوم واحكام علم النجوم للخجندى ) — صفحة پيشگفتار 78

مساهمون:

صپيشگفتار ٧٨
الفصول واختلاجات أعضاء واختيارات وفال . بخش مواليد اين مجموعه ، گرچه از نظر ساختارى با كتاب تنكلوشا متفاوت است ، ولى از نظر موضوعي ، مشابهتهايى با آن دارد . * در حدود نيمهء سدهء چهارم هجرى ، شخصي به نام ابن هبنته ( كه در برخى منابع نسبة كهن وى را « ابن هبنتا » نيز ناميده‌اند ) ، كتابي با عنوان « كتاب المغنى في النّجوم » دربارهء احكام ( تنجيم ) ، از قول بطلميوس ودوروتئوس صيدايى وخوارزمي وكنكهء هندى و . . . فرآهم آورد ، كه تنها نيمهء دوم اين تأليف شناخته شده وآن به شمارهء 852
Arab
در كتبخانهء مونيخ باقي است . در همين كتاب المغنى في النّجوم ، ابن هبنته ، احكام مربوط به عروج آل بويه ( 338 - 372 هجرى قمري ) را بر أساس « كتاب في القرانات والأديان والملل » تأليف ما شاء اللّه ( يزدانخواست ) ، مورد بحث وتوجيه قرار ميدهد ، واز همين موضع ( وديگر مواضع آن نيز ) ، حدود زندگى ابن هبنته به دست ميآيد . ابن هبنته ، در اين كتاب ( پشت برگ 154 نسخهء دستنوشت ) مينويسد : « قال صاحب الكتاب البزيدج الفارسي وهو بزرجمهر الحكيم . . . فسر في البزيدج الفارسي ما تدل عليه الشمس . . . وذكر انه اخذ ذلك في كتاب تنكلوش البابلي . . . ولما عدنا إلى كتاب تنكلوش وجدناه قد فسر ما تدل عليه الكواكب . . . » . « وبزرجمهر ( بزرگمهر ) در البزيدج ( گزيده ) فارسي ، آنچه را كه خورشيد بر آن دلالت دارد ، تفسير ( گزارش ) كرد . . . وگفته است كه آن را از كتاب تنكلوش بابلى گرفته است . . . وچون به كتاب تنكلوش مراجعه كرديم ، دريافتيم كه آنچه را كه كواكب بر آن دلالت دارد ، تفسير كرده است » . * محمّد بن إسحاق نديم ( معروف ومشهور به ابن النّديم ) ، در كتاب « الفهرست » كه در حدود سال 377 هجرى قمري تأليف كرده ، از قول أبو سهل بن نوبخت در كتاب « نهمطان » مينويسد : « در دوران پادشاهى جم پسر اونجهان . . . دانشمندان در كتابهاى خود ، آن دنيا وجلالتش
تنكلوشا ( ملحق : مدخل منظوم واحكام علم النجوم للخجندى ) — صفحة پيشگفتار 78 | مؤلف مجهول / عبد الجبار خجندي / رحيم رضا زاده ملك