سوى صور واشياءى كه گمان كردهاند كه آنها طلوع ميكنند در وجوه بروج ، تا اينكه نزديكتر باشد به فهم ناظر در آنها ، وناميدهاند اين صور را به اسمهاى خاصّهء مختلفه وقرار دادهاند از براي هريك از اينها حالتي خلاف حالتي ديگر وبعضي از اين صورتها وحالت آنها نزديك است از حيثيّت اسم وحال با اسمهايى كه موجودند نزد ما وبعضي از آنها دورند از آن اسمهاى موجوده در نزد ما وعجيبند از جهت اسم وخلقت وحال ، هر گاه متفكّر در آنها فكر كند .
وسرّ اينكه اين اسمها وحالتهاى عجيبه را از براي اينها قرار دادهاند آن است كه بوده باشد ميانهء اسمهاى صور فلك وحالات آنها وميانهء اين اسمهايى كه موجودند در نزد ما فصل وامتيازى . وبه تحقيق مخالفت كردهاند بعضي از علماء أهل يك ناحية غير خودشان را از عماء ناحيهء ديگر را در خلقت اين صورتها واشكال وحالات اينها ، وما يافتيم ايشان را بر سه صنف كه در اين كتاب ذكر ميكنيم .
وذكر كردهاند خواصّ از أوايل اينكه در فلك صورتها وچيزهاى ديگر است برخلاف آنچه وصف كرديم وتكلّم كردهاند بر آنها به كلامي بسيار ، به طريق رمز ، وما ترك كرديم ذكر آنها را ، چرا كه مناسب با وضع كتاب ما نبود .
وذكر كرديم از خلقت صورتها واشياءى كه طلوع ميكند در وجوه بروج ، آنچه مشاكل اين كتاب باشد از آن چيزهايى كه اتّفاق دارند بر آن علماء احكام نجوم در هر زماني ، واوّل كتاب باشد از آن چيزهايى كه اتّفاق دارند بر آن علماء احكام نجوم در هر زماني ، واوّل ابتداء ميكنيم به ذكر صورتهايى كه اتّفاق دارند بر آنها أهل فارس وأهل بابل ومصر ، بعد از آن ذكر ميكنيم آنچه اجماع كردهاند بر آن أهل هند ، بعد از آن ذكر ميكنيم آنچه بر آن اجماع دارند از صورتهاى چهل وهشتگانه كه ذكر كردهاند آنها را اوراطيوس حكيم وبطلميوس حكيم ، وهر صورتي كه اين دو حكيم ذكر كردهاند ، محيط است به چند كوكب كه يافتيم آنها را از زمان بطلميوس تا اين زمان ما ، درجهاى بسيارى را سير كردهاند ، وبه سبب زايل شدن كواكب ، از مواضع خود زايل شدهاند آن صور از محاذاة آن وجوهى كه در آنها بودهاند در زمان بطلميوس .
وذكر كرديم ، از صور آنچه موافق باشد طلوع آنها با وجوه بروج در زمان ما كه يكهزار ويكصد وشصت است از تاريخ اسكندرى ، ودر زمانهاى بعد از اين بايد تصحيح شود طلوع صورتهايى كه ذكر كرده است آنها را بطلميوس در وجوه بروج از براي آن زمان . امّا
تنكلوشا ( ملحق : مدخل منظوم واحكام علم النجوم للخجندى ) — صفحة پيشگفتار 75
مساهمون: مؤلف مجهول
صپيشگفتار ٧٥