مثال 2 : نظير آنچه كه گفتيم در دو آيه ذيل است . در سورهء « جاثيه » مىفرمايد :
مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَساءَ فَعَلَيْها ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ
« 1 » .
و در سورهء فصّلت مىفرمايد :
مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَساءَ فَعَلَيْها وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ
« 2 » .
توضيح : ختام آيه در سورهء « فصلت » بنا بر همان اصل طبيعى است ؛ زيرا خداى تبارك و تعالى ، عمل و اجر هيچ عمل كنندهاى را پايمال نمىنمايد . بنابراين ، هركس كه مثقال ذرّهاى خيرى انجام داده و كسب نمايد ، پاداش آن را خواهد ديد .
و همچنين هركس مثقال ذرّهاى شرّ ، كسب نمايد ، به كيفر آن خواهد رسيد .
اما در سورهء مباركهء « جاثيه » هم اگر چه مآل و سرانجام معنى ، همان است كه در آيهء قبل گفتيم ( كه خدا بر احدى ظلم نمىكند ) پس مناسبت و وجه تناسب امثال اين تعبير ، بخاطر اين است كه مضمون آن در آيات قبل گذشته است ، چنان كه در آيهء :
قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ لِيَجْزِيَ قَوْماً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ
« 3 » كه به همين دليل مناسب بود ، آيه با سخنى از « قيامت » ختم شود .
مثال 3 : قول خداى تبارك و تعالى كه مىفرمايد :
وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ . . .
هامش
گرديد و تسليم امر او شويد پيش از آنكه عذاب خدا فرارسد و هيچ آن زمان نصرت و نجاتى نيابيد . ( زمر : 53 و 54 ) .
( 1 ) جاثيه : 15 .
( 2 ) فصلت : 46 .
( 3 ) يعنى : اى رسول ما ! به آنان كه ايمان آوردهاند بگو : شما مؤمنان از جور جهالتهاى مردمى كه به ايام الهى اميدوار نيستند ، درگذريد ، كه خداوند عاقبت هر قومى راى به پاداش اعمال خود مىرساند ( جاثيه : 14 ) .