اوّلى « ماعون » ، خداوند متعال منافقون را به چهار عنوان و صفت ، وصف نموده كه عبارتند از :
1 - بخل 2 - ترك نماز 3 - رياء در آن 4 - منع زكات .
و در سورهء « كوثر » در مقابل « بخل » ، « كوثر » و در برابر ترك نماز ، « صلّ » و در ازاى « رياء » ، « لربّك » و در مقابل « منع زكات » ، « و انحر » را آورده است . پس بايد كه اين مناسبت شگفتانگيز را درست مورد دقت قرار دهيد .
و همچنين مناسبت آغاز سورهء « إسراء » كه با تسبيح آغاز شده و اوّل سورهء « كهف » كه بعد از آن است با « حمد » شروع شده است ؛ زيرا هرجا كه تسبيح آمده ، مقدم بر تحميد است ، چنان كه گفته مىشود « سبحان اللّه و الحمد للّه » « 1 » .
اين سخن تكلّفبار « بدر الدين زركشى » است كه در آن به تكلّف و تأسّف ظاهر و آشكارى افتاده است . ولى در عين حال اين بهترين گفتارى است كه تا كنون در اين زمينه ، گفته شده است .
كسانى كه بعد از وى آمدهاند مانند جلال الدين سيوطى و دوست و هم دورهء وى « برهان الدين بقاعى » و امثالشان ، يك نوع زيادهروى در تكلّف نموده و سخنان عجيب و غريبى را مطرح كردهاند .
و اين جلال الدين سيوطى ( متوفاى 911 هجرى ) است كه با همهء گستردگى و عمق فكر ، و با همهء اطلاعات فراوانى كه دارد مىبينيم با پذيرفتن اين نظريه و ديدگاه ( مبنى بر توقيفى بودن ترتيب سورههاى قرآن ) چنان در قعر اين ورطه افتاده است كه در مرحلهء اول نظر و ديدگاه بيهقى را - مبنى بر اينكه ترتيب همهء سورهها توقيفى بوده و به امر شخص رسول خدا - صلى اللّه عليه و آله - ترتيب يافته بجز سورههاى انفال و برائت كه ترتيب آن به گمان وى بر حسب انتخاب عثمان بوده - پذيرفته و سپس مىگويد :
هامش
( 1 ) البرهان فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 38 - 39 .