مختلف خداوند متعال در امور آفريدههاى خود و احكام مربوط به آنان با توجه به اختلافشان از جهت علل و اسباب و عوامل بهوجودآورندهء آنها ، زيبا و مطلوب نخواهد بود ؛ چون اين كار همانند تصرف پادشاهان و سلاطين و صاحبنظران در امور مختلف و مانند تحميل و وادار كردن انسان نفس خود را براى امور همگون و ناهمگون و متضاد مىباشد .
بنابراين شايسته نيست بر هيچكس كه ارتباط برخى از امور مذكور را با برخى ديگر با تصرفات خويش - با توجه به دوگانگى ذاتى و زمانى و شرايط ديگر آنها - دنبال نمايد .
نظر شيخ ولىاللّه محمد بن احمد ملوى دربارهء تناسب سورهها
« شيخ ولىاللّه محمد بن احمد ملوى منفلوطى » درست عكس گفتار سلطان العلماء را انتخاب نموده و اظهار داشته كه آن كسى كه مىگويد : لازم نيست ما بين آيات قرآن كريم تناسب و هماهنگى وجود داشته باشد ، به بهانهء اينكه آيات قرآن كريم بر حسب حوادث و علل و اسباب متفرق نازل شده . . . قطعا دچار اشتباه بزرگى شده است ؛ زيرا قرآن كريم قطعا بر حسب حوادث و وقايع نازل شده و بر حسب اقتضاى حكمت هم ترتيب يافته است . بنابراين ، قرآن كريم مانند ساير كتابهاى ارزشمند آسمانى ، سورهها و آيههايش ترتيب يافته و هر دو توقيفى مىباشند و كسى حق جابجايى آنها را ندارد « 1 » .
هامش
( 1 ) البرهان فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 37 ، الاتقان ، ج 3 ، ص 323 و نظم الدرر ، ج 1 ، ص 8 تأليف برهان الدين بقاعى .