توبه است با اوصافى كه ذكر شد .
3 - اگر توبه در اثر كثرت ثوابش عقاب را برمىدارد پس لازمهاش آنست كه اگر كسى از گناه خاصى توبه كرد نه تنها عقاب آن بلكه عقاب معاصى ديگر هم ساقط شود چون نسبت كثرت ثواب به همه مساوى است و نبايد سقوط مختص به عقابى دون عقاب ديگر باشد و اللازم باطل .
امّا گروه دوّم استدلال كردهاند به اينكه :
اگر سقوط عقاب بتوسط نفس توبه باشد لازمهاش اينست كه اگر شخص عاصى در قيامت و به هنگام معاينه و ديدن آتش هم اگر توبه كرد توبه او پذيرفته و معصيت او رفع شود چون مقتضى سقوط عقاب توبه است و آن هم محقق شده و حال آنكه احدى به اين معنا ملتزم نيست .
جواب ما : توبه وقتى اثر دارد و گناه را برمىدارد كه بر وجهش واقع شود و وجه توبه اينست كه پشيمانى از قبيح بخاطر قبح آن باشد يعنى چون قبيح است من با اختيار ترك مىكنم و پشيمانى در قيامت و هنگام ديدن جهنم بخاطر قبح فعل نيست بلكه به لحاظ رؤيت نار است و الجاء است نه اختيار شبيه توبه فرعون در حال غرق شدن در دريا كه گفت : آمنت برب العالمين ربّ موسى و هارون .
شرح كشف المراد ( فارسى ) — صفحة 587
مساهمون: العلامة الحلي
ص٥٨٧