( مسأله سيزدهم ) ملحقات توبه :
شكى نيست در اينكه توبه واقعى عقاب را از بين مىبرد ولى اختلاف است در اينكه آيا توبه بذاتها و بما انها توبة موجب سقوط عقوبت مىشود البته اگر با شرائط آن واقع شود ؟ و يا اينكه توبه ذاتا مسقط عقوبت نيست ولى بقدرى ثواب توبه زياد است كه موجب حبط و نابودى گناه مىشود ؟ دو قول است : گروهى قول اول و گروهى قول ثانى را پذيرفتهاند ، جناب خواجهء طوسى قول اوّل را پذيرفته و براى اثبات آن سه دليل اقامه نموده :
1 - گاهى مىبينيم كه توبه هست و عقاب را هم بر مىدارد بدون آن كه براى خود توبه ثوابى باشد فى المثل شخص خارج از ولايت و دشمن ولايت اگر از زنا توبه كند ، توبهء او قبول شده و عقاب زنا از او رفع مىشود درحالىكه ثوابى براى او نيست پس توبه بذاتها مسقط عقاب است نه بواسطه كثرت ثواب .
2 - اگر توبه در اثر كثرت ثوابى كه دارد گناهان را ساقط مىكند و عقاب را برمىدارد لازم مىآيد كه فرقى نباشد ميان توبه پس از گناه با توبه پيش از گناه [ شبيه طاعات ديگرى كه برخى گناهان را مىشويند بتوسط كثرت ثواب آنها چه قبل از آن گناه اتيان شده باشند و چه پس از آن ] درحالىكه اگر اين سخن صحيح باشد لازمهاش آنست كه توبهكننندهء از گناهان اگر كافر يا فاسق هم شود پس از اينكه توبه كرده بود باز هم عقابش ساقط شود و اللازم باطل چون ما قطع داريم كه اگر كسى توبه كند و بدنبال آن شراب بخورد عقاب اين شرب خمر از او ساقط نيست پس عامل سقوط عقاب ذات