( مسأله چهاردهم ) عذاب قبر و ميزان و صراط :
در مسأله چهاردهم چند مطلب مورد بحث است :
1 - مسأله ثواب و عقاب قبر 2 - مسأله ميزان 3 - صراط 4 - حساب 5 - تطاير كتب 6 - خلقت فعلى بهشت و جهنم ، قبل از ورود در اصل بحث مقدّمهاى داريم و آن اينكه : مسائل فوق عموما از مسائل نقلى و سمعى بوده و با عقل محض قابل ادراك نيست و لذا بايد از آيات و روايات متواتره كمك گرفت با حفظ اين مقدّمه مىگوئيم :
امّا مسأله اوّل :
اختلاف است در اينكه آيا انسان پس از مرگ و در عالم قبر هم عذاب مىبيند يا اينكه عذاب مخصوص قيامت است ؟ دو نظريه است :
1 - شخصى بنام ضرار بن عمرو و بشر المريسى و بيشتر متأخرين معتزله منكر عذاب قبر مىباشند .
2 - اشاعره و اماميه و جماعتى از معتزله مىگويند : عذاب قبر حق است .
امّا دليل قول اوّل : قرآن گفته :
لا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولى
حال اگر در قبر زنده شوند و معذب هرآينه دو بار موت را بايد چشيده باشند و اين خلاف قرآن است .
جواب ما : آيهء شريفه در مقام توصيف اهل بهشت است و ضمير فيها به بهشت بر مىگردد يعنى اهل بهشت در آنجا موت را نمىچشند پس نعمتهاى آنان منقطع نمىشود آنگونه كه نعمتهاى اهل دنيا با موت قطع مىشود و آيه