تميز كنند . وآنچ اندر كتابهاى ايشانست مختلف نبود بس ، بلكه متضادّ نيز . وبسيار بار اندر يكى چيز ستارهيى چند هنباز شوند بگوناگون كيفيّت وخواصّ كه اندرو بود . ونيز چيزهاست كه بر آن يكى ستاره دليل شود وآن چيز يك لون نبود ، پس ستارگان باز همباز گردند اندر لونهاى آن چيز . مثال أو چون زهره كه دليل است بر همه سپر غمها از جهت خوشى بوى . آنگه مرّيخ با وى اندر گل 104 انباز شود از جهت خار اندر درختش وسرخى اندر رنگش وتيزى اندر بويش كه زكام بجنباند .
ومشترى با زهره همباز شود اندر نرگس . وزحل همبازش اندر مورد . وآفتاب انبازش اندر نيلوفر . وعطارد انباز شود بشاه أسفر غم « 1 » وقمر ببنفشه . وهمچنان نيز يك چيز ميان ستارگان اوفتد از مخالفى اندامهاى اوى . ومثال اين اندر يكى درخت كه اصلش آفتاب راست وبيخهاش زحل را وخارهاش يا شاخها يا پوست « 2 » مرّيخ را وگلهاش زهره را وبأرش مشترى را وبرگش قمر را وتخمش عطارد را . ونيز از درخت كه چيزى بردارى ، بود كه ميان ستارگان قسمت شود « 3 » . مثلا چون خربزه كه تن أو آفتاب راست وپيه « 4 » وآنچ اندر اوست از ترى وآب قمر را وپوست زحل را وبوى « 5 » ولون زهره را وطعم مشترى را وتخم عطارد را وپوست وتخم وشكل خربزه مرّيخ را .
دلالت كواكب بر سويهاى جهان چگونه است
نديدم اندر مدخلها قانوني جز آنك « 6 » أبو العباس نيريزى « 7 » اندر كتاب مواليد ياد كرده است با جهات مثلّثها كه زحل را بر
هامش
( 1 ) - بشاهسپر غم ، حص . هر دو يكى است .
( 2 ) - وشاخها وخارها وپوست ، حص . وخارهاش با پوست ، س . وشوكها وأغصانها اوقشورها للمرّيخ ، ع .
( 3 ) - ويقسم أيضا ابعاض الشئ الواحد ممّا ذكرناه في الشّجر ، ع .
( 4 ) - به ، خد . رسم الخطّ قديم پيه . فان جسمه للشّمس والشّحم والمائيّة للقمر ، ع .
( 5 ) - خد ( بوى ) ندارد . والرّايحة واللون للزهرة ، ع .
( 6 ) - چنانك ، خد . لم ار لذلك قانونا سوى ما ذكره أبو العبّاس النيريزى ، ع .
( 7 ) - أبو العبّاس فضل بن حاتم نيريزى فارسي از علماى معروف رياضى قرن سوّم هجرى معاصر معتضد