را با تكرار عمل در دو سال 409 - 410 ه ق استخراج كرد ؛ كه عرض شمالي غزنه 33 درجه و 35 دقيقه معلوم شد « 1 » .
2 - مقدار حركت خاصّهء قمر را موافق نصف النّهار غزنه با رصد ومحاسبه معلوم كرد « 2 » .
3 - قبلهء غزنه را كه بموجب رصد واستخراج خود بيرونى طول بلدش از مغرب 94 درجه و 22 دقيقه ؛ وعرض شماليش 33 درجه و 35 دقيقه است ، بدو طريق رياضى استخراج كرد كه نتيجهاش بيك طريق 70 درجه و 45 دقيقه و 15 ثانيه ؛ وبطريق ديگر بتفاوت دو ثانيه ؛ يعنى 70 درجه و 45 دقيقه و 13 ثانيه درآمد ؛ با انحراف از نقطهء جنوب بمغرب « 3 » .
4 - در روز سهشنبه غرّهء جمادى الآخرة سال 409 ه ق در قريهء جيفور نزديك شهر كابل أقامت وهمانجا بكار رصد عرض بلد آن نواحي اشتغال داشت ؛ ونيز در همان تاريخ فصلى از كتاب تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن را كه مربوط بمعلوم كردن عرض بلد وميل كلى از روى يكديگر است مىنوشت . « 4 »
5 - موضع « رأس » ومقدار حركت آن را كه در جزو أحوال حركات قمر است از روى رصدى كه محمد بن جابر بتانى در شهر « رقه » كرده بود براي « غزنه » حساب ونتيجهاش را ثبت كرد « 5 » .
6 - اختلاف منظر قمر را نيز بر مبناى رصدى كه بطلميوس با آلت رصدى ذات السّعبتين انجام داده بود براي « غزنه » حساب كرد ونتيجهء آن را بدست داد « 6 » .
7 - طول بلدغزنه را با آلت رصدى ربع دايرهيى كه قطرش 9 ذراع ومحيطش
هامش
( 1 ) - قانون مسعودى ج 2 ص 609 .
( 2 ) - قانون مسعودى ج 2 ص 730 و 731 .
( 3 ) - تحديد نهايات الأماكن .
( 4 ) - تحديد نهايات الأماكن .
( 5 ) - قانون مسعودى ج 2 ص 764 و 766 .
( 6 ) - همان مأخذ ص 839 .