در چهار موضع « 1 » از وى نام برده وأو را بعنوان « الأمير الشّهيد السّعيد مسعود » ودر يك موضع « الأمير الشهيد مسعود أسعد اللّه درجاته بمانال من الشهادة » ياد كرده است .
معروف است كه أمير مسعود بپاداش آن كتاب فيلوارى نقره براي ابوريحان فرستاد وأو بعذر اين كه نگاهدارى مال أو را از كارهاى علمي باز مىدارد . استغناء بخرج داد وآن عطيّه را نپذيرفت « 2 » .
درود وآفرين بر ابوريحان باد ؛ چه خوب كرد كه نعمت آزادى وآسودگى خاطر را از دست نداد وخود را بمال ومنال دنياوى آلوده وپاى بند نساخت !
بعد از أمير مسعود در دستگاه پسرش شهاب الدولة أمير مودود بن مسعود 432 - 441 هم بسيار مقرّب ومعرّز بود وأمير مودود نيز مانند پدرش مسعود با وى رفتار مىنمود .
اين بود كه ابوريحان هم نام أو را بوسيلهء دو كتاب كه براي أو نوشت بنيكى جاودانى ساخت ؛ يكى كتاب الدستور كه صاحب معجم الأدباء ذكر كرده است ؛ وديگر كتاب الجماهر في معرفة الجواهر « 3 » كه در تأليفات اسلامى مربوط بفن جواهر - شناسى ومعدنشناسى گوهرى يك دانه ودرى يتيم است ؛ وعلاوة بر موضوع فنّى كه از فروع علم طبيعي محسوب مىشود در أدب فارسي وعربى وفوايد متفرقهء تاريخي نيز بىاندازه گرانبها وپر ارزش است ؛ وشايسته است كه آن را پس از تصحيح كامل تجديد طبع ونيز بفارسى سادهء بىتكلّف ترجمه كنند .
ابوريحان در كتاب الجماهر از أمير مودود با احترام وتجليل شايان نام مىبرد بدينسان : « الملك الاجل السيّد المعظّم المؤيد شهاب الدولة وقطب الملة وفخر الأمة أبى الفتح مودود بن مسعود بن محمود : ص 31 ، 267 » .
نمونهء اعمال رصدى ابوريحان در غزنه
ابوريحان در مدّت أقامت غزنه كه روى هم حدود 32 سال طول كشيد اكتشافات
هامش
( 1 ) - ص 27 ، 55 ، 127 ، 182 .
( 2 ) - تاريخ الحكماء شهر زورى .
( 3 ) - اين كتاب اولبار در حيدر آباد دكن بسال 1355 ه ق طبع شده است .