دانسته مىشود ؛ وچون طول يك شهر معلوم باشد طول شهر مطلوب نيز بدست مىآيد . « 1 »
توضيحا از منجمان ورياضىدانان معتبر قديم تنها أبو الفضل هروى اعتقاد داشت كه با كسوف شمس نيز مىتوان طول بلاد را معلوم كرد ؛ وشرح آن را در كتاب المدخل الصاحبى نوشته بود .
ابوريحان با اين كه بفضل وتبرّز « هروى » در فنون رياضى معترف بود وأو را در اين فنون أستاذ عالي مقام گرانمايه مىشمرد ؛ طريقهء أو را در مسألهء فوق نپسنديده وأو را از آن جهت انتقاد وتخطئه نموده است « 2 »
نام أبو على سينا در قانون مسعودى
3 - سومين موضع كه ابوريحان از أبو على سينا نام برده در كتاب قانون مسعودى است در فصل تصحيح وتعيين طول بلد بوسيلهء رصد كسوفات قمري ( - خسوف ) كه باعتقاد بيرونى حتما بايد يك خسوف را دو نفر دستيار ومعين يكديگر در دو شهر رصد كنند .
مىگويد كه أبو على سينا براي تصحيح طول بلد جرجان محاسبهء حبش حاسب را كه براي بغداد كرده بوده است بجاى آن شخص معاون فرض كرده ؛ واين امر بر فرض كه در مقام وهم وانديشه صحت داشته باشد در مقام عمل درست نيست .
« وقد دكر أبو علي بن سينا انه صحّح طول جرجان بما توّلاه من ذلك فيها وأقام حساب حبش لبغداذ مقام أحدهما ( يعنى أحد الشخصين المواطئين في امر الرصد من سكّان البلدين ) قدواطاه وهو طريق على صحّته في الوهم معتذر بالفعل » « 3 » .
توضيحا آنچه ابوريحان در قانون مسعودى وتصحيح طول جرجان بتوليت
هامش
( 1 ) - تحديد نهايات الأماكن :
( 2 ) - همان مأخذ قبل .
( 3 ) - قانون مسعودى ج 2 - ص 508 .