أبو على سينا گفته اشارتى مختصر است بهمان رسالهء أبو على سينا كه براي زرين گيس دختر شمس المعالي نوشته بود ؛ وخلاصهيى است از همان شرح كه از « تحديد نهايات الأماكن » در شمارهء قبل نقل كرديم .
مناظرهء كتبي ومعارضة دو أستاذ با يكديگر در مسائل فلسفي
4 - ما بين دو أستاذ يك مناظره يا معارضهء كتبي بسيار مهم نيز اتفاق افتاده است در هجده مسألهء فلسفي كه ده مسألهء اولش مربوط بخصوص گفتههاى أرسطو در كتاب السّماء والعالم است وهشت مسألهء ديگرش اقتراحات متفرقهء ابوريحان است بدون اين كه توجه خاص به أقوال وعقايد أرسطو و « كتاب السماء والعالم » أو داشته باشد ؛ بشرحى كه در ذيل بيان مىكنيم .
مسائل مورد بحث وپرسش وپاسخ ابوريحان وأبو على سينا
1 - خفّت وثقل ، واين كه چرا أرسطو جرم فلك را معروض خفّت وثقل ندانسته است وحال آنكه مىتوان فلك را هم بيك اعتبار جرم ثقيل وباعتبار ديگر جسم خفيف شمرد .
2 - چرا أرسطو در باب أفلاك وقدم عالم بر أقوال گذشتگان اعتماد واقتصار كرده است .
3 - أرسطو وپيروان أو بشش جهت در شش سطح معتقد شدهاند ؛ با اين كه در جسم مكعّب كه از شش سطح با مكعبات ديگر مماس شده باشد بيش از شش جهت مىتوان نشان داد ؛ وانگهى جسم كروى فقط داراى يك سطح است وشش جهت آن كجاست .
4 - چرا أرسطو جزء لا يتجزّا را انكار كرده وجسم طبيعي را متصل واحد دانسته است ، وحال آنكه سخافت عقيدهء مشائين كه جسم از جهت اتصال وكميت جسماني إلى غير النهاية قابل قسمت باشد از سخن مردود جزء لا يتجزأ بيشتر وواضحترست .