در كوفه از دنيا رفت . « 1 » وى در مكه و مدينه و كوفه و بصره از بزرگان و شيوخ بسيارى كسب علم كرد كه از آن جملهاند : انس بن مالك و حسن بصرى و سعيد بن جبير و عكرمة و مجاهد و نحو را از نصر بن عاصم فراگرفت . افراد زيادى چون عبد اللّه بن مبارك و يزيدى قرائت را عرضا و سماعا از وى ياد گرفتند و خليل بن احمد و يونس بن حبيب بصرى و ابو محمد يزيدى از وى نحو فراگرفتند و گروهى چون ابو عبيدة معمر بن مثنى و اصمعى و معاذ بن مسلم نحوى و ديگران ادب و مانند آن را از وى آموختند . « 2 »
ابو عمرو بن علاء از عبد اللّه بن ابى اسحق كسب علم كرد ولى خود او از ابن ابى اسحق دانشمندتر به كلام عرب و لغات و كلمات غريبهاش بود ، او از قراء موثق بود كه براى مردم در مسجد بصره قرآن ميخواند و حسن بن ابى حسن هم حاضر بود . يونس گويد :
اگر تمام گفتار كسى را در مورد چيزى بايد قبول كرد شايسته است كه تمام سخنان ابو عمر را گرفت ، « 3 » ابن خلكان گويد : او يكى از قراء هفتگانه و اعلم مردم به قرآن كريم و عربيّت و شعر است و چون واضع علم نحو على بن ابيطالب را به حساب آوريم او از طبقهء چهارم است . « 4 »
19 - ابو الفتح بستى ( نيمهء اوّل قرن چهارم - 400 يا 401 ه . ق )
نظام الدين عميد ، على بن محمد بن يوسف بن محمد بن عبد العزيز الكاتب البستى از مشاهير مترسلان و شاعران ذو اللسانين آغاز عهد غزنويان و اواخر قرن چهارم هجريست وى در آغاز كار در خدمت « بايتوز » امير بست بسر مىبرد و سمت دبيرى وى را داشت « 5 » هنگاميكه سبكتكين بر مرتبهء او در دانش وقوف يافت وى را به خدمت خواند
هامش
( 1 ) . ر . ك : النحويين ، ص 34 ؛ معجم ، ج 11 ، ص 159 ؛ ريحانة ، ج 7 ، ص 215 و وفيات ، ج 1 ، ص 488 .
( 2 ) . ر . ك : معجم ، ج 11 ، ص 159 تا 160 ؛ بغية ، ج 2 ، ص 231 و النحويين ، ص 28 .
( 3 ) . ر . ك : النحويين ، ص 28 و معجم ، ج 11 ، ص 160 .
( 4 ) . ر . ك : وفيات ، ج 1 ، ص 488 .
( 5 ) . ر . ك : مقالات : 13 - 16 ، ص 331 ؛ رهنما ، ص 21 ؛ تراجم ، ج 1 ، ص 161 ؛ لباب ، ص 63 ؛ يتيمة ، ج 4 ، ص 302 و مجمع ، ج 1 ، ص 150 .