22 - ابو محمّد الخازن ( - احتمالا اواخر قرن چهارم )
ابو محمّد عبد اللّه بن احمد خازن از مشاهير ادبا و شعراى عهد ديلميان و از منسوبين صاحب بن عبّاد است . « 1 » ثعالبى گويد : وى از اعيان و نيكان اهل فضل و ستارگان شعر اصفهان است كه از جملهء خواص و ياران صاحب بن عبّاد مىباشد ، در سن جوانى متولى خزانهء كتب و در رديف ندماى ابن عبّاد شد و از محضر وى كسب فيض كرد سپس بخت ازو برگشت لذا از كار خود معزول و مغضوب و فرارى شد و چند سالى در عراق و شام و حجاز از شهرى به شهرى ديگر مىافتاد تا اينكه دوباره بخت با وى يار شد و در گرگان به حضرت صاحب بار يافت . « 2 »
23 - ابو مضر ( - 507 ه . ق )
ابو مضر ، محمود بن جرير اصفهانى ملقب به فريد العصر ، وى وحيد زمان و فريد عصر خود در نحو و طب و لغت بود و ياقوت گويد : « در تمام فضائل به وى ضرب المثل زده مىشود » مدتى در خوارزم اقامت گزيده و مرجع استفادهء دانشمندان از جمله علامه جار اللّه زمخشرى بوده ، عدهء زيادى از اكابر خوارزم شاگردان او بودند ، همين شخص است كه مذهب معتزله را در خوارزم رواج داده . « 3 »
وفات وى به سال پانصد و هفت هجرى در مرو اتّفاق افتاده « 4 » و زمخشرى مرثيهاى براى او گفته ، كه دو بيت آن اين است :
و قائلة ما هذه الدّرر الّتى * تساقطها عيناك سمطين سمطين
فقلت : هو الدّر الّذى قد حشا به * ابو مضر عينى تساقط من عينى « 5 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : يتيمة ، ج 3 ، ص 321 و ريحانة ، ج 7 ، ص 257 .
( 2 ) . ر . ك : يتيمة ، ج 3 ، ص 321 .
( 3 ) . ر . ك : معجم ، ج 19 ، ص 123 و ريحانة ، ج 4 ، ص 335 .
( 4 ) . ر . ك : معجم ، ج 19 ، ص 124 و بغية ، ج 2 ، ص 276 .
( 5 ) . ر . ك : معجم ، ج 19 ، ص 124 ؛ وفيات ، ج 2 ، ص 109 و بغية ، ج 2 ، ص 276 .