21 - ابو الفضل بديع الزّمان همدانى ( 358 - 398 ه . ق )
ابو الفضل ، مهذّب الدّين احمد بن حسين بديع الزّمان همدانى از اكابر ادبا و دانشمندان اسلام است اصل وى از همدان بود و در هرات سكنى داشت و در همانجا وفات كرد ، او از ندماى صاحب بن عباد بود و كلماتش در نهايت فصاحت و بلاغت و در قوهء حافظه و بديههگوئى يگانهء روزگار و از اعاجيب دوران بود . « 1 » قصائد طولانى را به مجرد شنيدن حفظ مىكرد ، چند صفحهء كتاب را مىخواند و آنگاه تمامى آن را بدون پس و پيش بازگو مىكرد ، عجيب اينكه قادر بود موضوعى را كه براى نوشتن در نظر گرفته است بدون كم و كاست از آخر شروع كند و تا سطر اوّل بنويسد و سلسله مراتب انشاء و موضوع بههم نخورد . « 2 »
آثارش عبارتند از : 1 - مقامات بديع الزّمان 2 - رسائل بديع الزّمان 3 - ديوان شعر .
در مراتب علمى بديع الزّمان همين بس كه در مشاجرات ادبى بر ابو بكر خوارزمى فائق آمد . « 3 »
ولادت بديع الزّمان به سال ( 358 ه . ق ) در همدان « 4 » و وفات وى روز جمعه يازدهم جمادى الاخراى سال ( 398 ه . ق ) در هرات اتفاق افتاد ، « 5 » هنگامى كه وى را به خاك سپردند در قبر فرياد كشيد و از مردم خواست او را بيرون بياورند وقتى قبرش را نبش كردند ديدند دست بر ريش دارد و از دنيا رفته . « 6 »
بديع الزّمان اوّلين كسى است كه نثر مسجع عربى ساخت و سبك مقامه نويسى را بهوجود آورد . « 7 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : معجم ، ج 2 ، ص 161 ؛ ريحانة ، ج 1 ، ص 243 ؛ شخصيّتها ، ص 102 ؛ صفا ، ج 1 ، ص 338 و مشاهير ، ص 282 .
( 2 ) . ر . ك : يتيمة ، ج 4 ، ص 256 ؛ ريحانة ، ج 1 ، ص 256 و 257 و معجم ، ج 2 ، ص 163 .
( 3 ) . ر . ك : ريحانة ، ج 1 ، ص 256 .
( 4 ) . ر . ك : معجم ، ج 2 ، ص 163 و . . .ENCY، ج 3 ، ص 106 .
( 5 ) . ر . ك :ENCY، ج 2 ، ص 163 و وفيات ، ج 1 ، ص 48 .
( 6 ) . ر . ك : ريحانة ، ج 1 ، ص 256 .
( 7 ) . ر . ك : وفيات ، ج 1 ، ص 48 .