امر ، حلال ، حرام ، محكم ، متشابه و أمثال . بنابراين ، حلال قرآن را حلال و حرامش را حرام بدانيد و آنچه را به شما فرمان داده انجام دهيد و از آنچه نهى كرده بپرهيزيد و از مثلهايش پندواندرز بگيريد و به محكماتش عمل كنيد و به متشابهاتش ايمان آوريد و بگوييد : به آن ايمان داريم ، همهء آن از نزد پروردگارمان مىباشد . . . تا آخر حديث .
طبرى در تفسير اين خبر مىگويد : هريك از كتابهاى پيشين كه بر پيامبرى از پيامبران نازلشده ، به يك زبان بوده و اگر به غير آن زبان تغيير يابد ، ( دومى ) ترجمه و تفسير آن مىباشد ، نه تلاوت برطبق آنچه خدا آن را نازل كرده است ، امّا كتاب ما ( قرآن ) به هفت زبان نازلشده و با هريك از اين زبانها كه قارى آن را بخواند آنچنانكه نازل شده آن را تلاوت مىكند و مترجم و مفسّر ناميده نمىشود ، مگر اينكه آن را به زبانى غير اين زبانها برگرداند كه در اينصورت اگر درست برگرداند مترجم قرآن به حساب مىآيد ، چنانكه اگر كسى كتابهاى ديگر را به غير زبانى كه نازلشده بخواند ، مترجم آن كتاب حساب مىشود ، نه كسى كه آن را به زبان اصلى بخواند . اين است معناى سخن پيامبر صلّى اللّه عليه و إله كه فرمود : كتابهاى اوّل بر يك حرف و قرآن بر هفت حرف نازل شده است ، و امّا معناى اينكه فرمود : كتاب اوّل از يك در و قرآن از هفت در نازل شد ، اين است كه - البته خدا بهتر مىداند - كتابهاى ديگر كه بر انبيا نازلشده ، خالى از حدود و احكام و حلال و حرام بودهاند ، مانند زبور داوود عليه السّلام كه تنها تذكّر و موعظه است ، و مانند انجيل عيسى عليه السّلام كه تمجيد و ستايش و تشويق به گذشت و عفو و دورى از جدال و نزاع است ، نه احكام و قوانين و جز آنها ، و همچنين بقيّهء كتابهايى كه به بعضى از معانى هفتگانه نازل شده ، امّا كتاب ما ( قرآن ) كه خداوند ، پيامبر ما و امّتش را به آن برگزيده همهء آن معانى را دربردارد .
بنابراين ، امّتهاى ديگر كه به كتاب خود عمل مىكنند راهى براى جلب رضايت خدا كه موجب رفتن آنها به بهشت و نزديك شدنشان به خدا شود ندارند ، جز همان يك وجهى كه كتابشان بر آن نازل شده است و اين است يگانه در ، از درهاى بهشت كه كتابشان از آن در فرود آمده است . در حالى كه كتاب پيامبر ما بر همهء وجوه هفتگانه نازل
مناهج في التفسير ( شيوه هاى تفسير قرآن كريم ) ( فارسى ) — صفحة 486
مساهمون: مصطفى الصاوي الجويني
ص٤٨٦