مشركى پس از اتمام ماههاى حرام بايد كشته شود ، خواه با رسول خدا پيمانى داشته و خواه نداشته باشد ، ثابت مىكند و آيه اين است :
كَيْفَ يَكُونُ لِلْمُشْرِكِينَ عَهْدٌ عِنْدَ اللَّهِ وَ عِنْدَ رَسُولِهِ إِلَّا الَّذِينَ عاهَدْتُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ فَمَا اسْتَقامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ
« 1 » ، « چگونه براى مشركان پيمانى نزد خدا و رسول او خواهد بود ( كه پيمان شكنند ) مگر كسانى كه با آنها در مسجد الحرام پيمان بستيد ، اين گروه تا هنگامى كه در برابر شما وفادار باشند ، شما نيز وفادارى كنيد كه خدا پرهيزگاران را دوست دارد » ، پس اين مشركانند كه خداوند به پيامبرش صلى اللّه عليه و إله و مؤمنان دستور داده است تا مدّتى كه پيمان شكنى نكنند و دشمنان پيامبر و مؤمنان را بر ضد آنان نشورانند ، با آنان مدارا كنند . « 2 »
چنانكه مىبينيم ، طبرى در تفسير اين آيه نظريهاى را برمىگزيند كه نظم آيات قرآن را تحقق مىبخشد و طبرى با اين عمل خود ، نظريهاى را برگزيده كه دليلش همراه آن است .
ه - اين روش تفسيرى كه طبرى برگزيده ، بر اين پايه استوار است كه روايات تفسيرى بهطور صحيح به پيامبر صلى اللّه عليه و إله و يارانش نسبت داده شود تا مجموعهاى به دست آيد كه ساير روايتها در جنب آن ضعيف و كوچك شمرده شود . طبرى مىگويد : در تفسير سخن خداوند :
يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ
ميان اهل علم اختلاف است .
بعضى گفتهاند : مقصود روز عرفه است و او نام گويندگان را هم نقل كرده است .
بعضى ديگر گفتهاند : مراد روز قربانى است و نام گويندگان را هم ياد كرده است .
عدهء ديگرى گفتهاند : منظور زمان و وقت حج اكبر است كه شامل تمام اوقات آن مىشود و روز معيّنى مراد نيست . اينجا نيز نام گويندگان اين نظريه را ذكر كرده است .
طبرى پس از نقل روايات گوناگون دربارهء تفسير آيهء توبه ، نظريهء خود را انتخاب مىكند و چنين مىگويد : نزديكترين نظريه به صحت از ميان اينها ، نظريهء كسانى است كه مىگويند : روز حج اكبر ، روز قربانى است . چون ظاهر اخبار گروهى از اصحاب رسول
هامش
( 1 ) - توبه / 7 .
( 2 ) - تفسير طبرى ، ج 14 ، ص 96 - 103 ، ط ، دار المعارف .