2 - در علم قرائت ، كتاب القرائات و تنزيل القرآن « 1 » را نوشته و در اين كتاب اختلاف قاريان را در حروف قرآن بيان كرده و به تفصيل نامهاى قاريان قرآن در مدينه ، مكه ، كوفه ، بصره ، شام و . . . پرداخته و توجيه هر قرائت و تاويل آن و دليل آنچه قارى برگزيده ، بيان كرده است و نظريهاى را كه خود برگزيده ، توضيح داده و با تكيه بر توانايى خود در تفسير و تركيب ، بر صحت آنچه انديشيده به بيان دليل و برهان پرداخته است . اين كتاب مشتمل است بر كتاب ابو عبيد قاسم بن سلام ، زيرا اين كتاب كه به احمد بن يوسف تعلق داشته ، نزد طبرى بوده و او كتاب خود را بر مبناى آن نوشته است . « 2 » اين تأليف طبرى ، چنانكه ياقوت آن را توصيف كرده كتاب خوبى است و ابو على حسين بن على اهوازى مقرى در وصف آن گفته است : كتابى باعظمت و قطور است و نيز گفته است : من اين كتاب را در هجده جلد و با خطوطى درشت ديدهام . در اين كتاب تمام قرائتهاى مشهور و غيرمشهور را ذكر و علت هركدام را بيان كرده است و قرائتى را انتخاب كرده كه با مشهور همخوان باشد .
3 - در زمينه حديث به تعدادى از آثار طبرى در ذيل اشاره مىكنيم :
الف - وى در حديث تاليفى كمنظير دارد كه مجازا مىتوان آنرا تأليف در تفسير حديث ناميد و نام اين تاليف تهذيب الآثار و تفصيل الثابت عن رسول اللّه من الاخبار « 3 » است . و همين كتاب را قفطى شرح الآثار ناميده و گفته است : طبرى اين كتاب را به اتمام نرسانده و دانشمندان نيز از تكميل آن عاجز ماندهاند ، و ياقوت گفته است : كتابى در اين موضوع غير از آن نديدهام . سبكى در طبقات الشافعيه ، آن را از آثار شگفتانگيز طبرى برشمرده است . او در اين كتاب از روايات ابو بكر صديق كه سند آنها را صحيح دانسته ، آغاز كرده و سپس در هر حديث به بيان دلايل و طرق آن و آنچه از فقه الحديث و سند ، اختلاف علما
هامش
( 1 ) - نسخه خطى اين كتاب در كتابخانه دانشگاه الأزهر موجود است .
( 2 ) - معجم الادباء ، ص 18 - 68 .
( 3 ) - نسخه خطى اين كتاب در كپريل و عاطف افندى و بايزيد و فاتح و أستانه ( استانبول ) موجود است و اول آن در كتابخانه اسكوريان در اسپانيا مىباشد .