فصل [ قضاوتهاى امير مؤمنان عليه السّلام ]
امّا اخبارى كه در زمينهء قضاوتهاى امير مؤمنان عليه السّلام در دين آمده و احكامى كه تمام مؤمنان نيازمند دانستن آن هستند بعد از آنچه كه بيان داشتيم از جمله مواردى كه تقدّم او را در علم و بارز بودنش را در معرفت و فهم بر ديگران به اثبات مىرساند و اينكه دانشمندان صحابه در دشوارىهاى احكام به او پناه مىبردند و متوسل مىشدند و قضاوت در آن موارد را به عهدهء او مىگذاشتند ، بيشتر از آن است كه به شمار آيند و بالاتر از آن است كه به دست آورده شوند و من انشاء اللّه برخى از آنها را ذكر خواهم كرد كه دلالت بر بقيه نمايد .
از آن جمله آنچه كه نويسندگان و ناقلان اخبار سنّى و شيعه نقل كردند در مورد قضاوتهاى امير مؤمنان عليه السّلام در زمان حيات رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مىباشد كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم او را در آن قضاوتها تأييد فرمود و حقانيت داورىهايش را مورد تأكيد قرار داد و دعاى خير براى او فرمود و او را ستود و برترى او بر ديگران را نشان داد ، و بدين وسيله پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم لياقت خلافت او را پس از خود و وجوب تقدّمش در مقام رهبرى بر ديگران را نمايان ساخت ، همانگونه كه از معانى آن آيات نازل شده برمىآيد و تأويلى كه متضمن آن مىباشد آنجا كه خداى عز و جل مىفرمايد :
أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ يُهْدى فَما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ
« 1 » و فرمودهء خداى متعال :
قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ
« 2 » و گفتهء خداى متعال در داستان آدم عليه السّلام كه ملائكه گفتند :
أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها وَ يَسْفِكُ الدِّماءَ وَ نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَ نُقَدِّسُ لَكَ قالَ إِنِّي أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ * وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلائِكَةِ فَقالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْماءِ هؤُلاءِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * قالُوا سُبْحانَكَ لا عِلْمَ لَنا إِلَّا ما عَلَّمْتَنا
هامش
( 1 ) . سورهء يونس : 35 . « آيا آنكس كه به راه حق رهبرى مىكند سزاوارتر به پيروى است يا آنكس كه نمىكند مگر آنكه خود هدايت شود ، پس شما راى چه شده و چرا چنين قضاوت مىكنيد ؟ » .
( 2 ) . سورهء زمر : 9 . « بگو آيا آنان كه اهل علم و دانش هستند با مردم جاهل يكسانند ؟ بلكه تنها خردمندان متذكر اين مطلبند » .