6 - كتابه الى اغلوقن
كتاب او « خطاب به اغلوقن » . اين كتاب داراى دو مقاله است و جالينوس آن را بعنوان « درمان بيمارىها خطاب به اغلوقن » قرار داده و بدانشجويان خطاب نساخته ولى اهل اسكندريه چنان كه كمى پيش از اين گفتم آن را در شمار كتابهائى كه خطاب به دانشجويان است قرار دادهاند . منظور جالينوس در اين كتاب اينست كه درمان بيماريهائى را كه بيشتر عارض مىشود با گفتارى كوتاه بيان كند . او اين كتاب را به خواهش مردى فيلسوف كه از ديدن آثار او در شگفت آمده بود تأليف كرد و چون درماندهنده بدون شناختن بيمارىها پى بدرمان آنها نمىبرد لذا دلائل معرفت بيمارىها را بر درمان آنها مقدم داشت و در مقاله نخستين دلائل تبها و مداواى آنها را توصيف كرد - همه آنها را ياد نكرد بلكه بر آنچه كه بيشتر عارض مىشود اكتفا نمود - و اين مقاله بر دو قسمت تقسيم مىگردد و در قسمت اول از اين مقاله تبهاى خالى از عوارض غريبه و در قسمت دوم تبهاى همراه با آن عوارض را وصف مىكند و در مقالهء دوم دلائل آماسها و درمان آنها را بيان مىنمايد . جالينوس اين كتاب را هنگام تأليف كتاب « در فرقهها » تأليف كرد . پيش از من سرجس اين كتاب را به سريانى ترجمه كرده بود - او تا اندازهاى در ترجمه توانا شده بود هرچند بغايت آن نرسيده بود - سپس من آن را پس از ترجمهء كتاب « در نبض » براى سلمويه به سريانى ترجمه كردم و بعد در همين ايام آن را براى ابو جعفر محمد بن موسى به عربى ترجمه كردم .
7 - فى العظام
كتاب او « در استخوانها » . اين كتاب داراى يك مقاله است و جالينوس آن را « در استخوانها براى دانشجويان » عنوان ساخته نه خطاب به دانشجويان زيرا نزد او ميان « خطاب به دانشجويان » و « براى دانشجويان » فرق است زيرا وقتى كتاب خود را « خطاب به دانشجويان » عنوان مىسازد دليل بر اينست كه او در تعليم آنچه را كه مىآموزد نيروى دانشجويان را در نظر مىگيرد و او را در اين فن نحوه ديگرى از تعليم است كه خاص دانش آموختگان مىباشد و هنگامى كه آن را « براى دانشجويان » معنون مىسازد دليل بر اينست كه آن كتاب همهء علم به آن فن را فرا مىگيرد جز اينكه تعليم آن خاص متعلمان است چونكه جالينوس مىخواهد كه دانشجوى طب آموختن