و از بزنطى ، از امام رضا عليه السّلام آمده كه فرمود : از طرف مرده ، روزه و حجّ و برده آزاد كردن و كار نيكش قضا شود . « 1 »
و از مؤلّف الفاخر آمده كه گويد : از جمله امورى كه بر آن اجماع شده و از گفتار امامان عليهم السّلام به صحّت رسيده است ، اينكه : از سوى مرده تمام كارهاى نيكش [ بايد ] قضا گردد .
و اخبار ديگرى كه به جهت رعايت اختصار از آوردن آنها خوددارى كرديم . و نيز شاهد بر آن است آنچه در دعا وارد شده كه : « اللّهمّ بلّغ مولاي صاحب الزّمان عن جميع المؤمنين و المؤمنات في مشارق الأرض و مغاربها »
خدايا ! به مولايم صاحب الزمان عليه السّلام از سوى همه مؤمنين و مؤمنات در سراسر خاورها و باخترهاى زمين [ درودها ] ابلاغ فرماى . . . .
هفدهم : جايز - بلكه مستحبّ - است در اين عمل مبارك از زندگان نيز نيابت شود ، به ويژه از سوى والدين و خويشاوندان ، و دليل بر اين چندين روايت بهطور تصريح يا تلويح مىباشد ، از جمله : در وسائل ، از على بن ابى حمزه آمده كه گفت : به حضرت ابو ابراهيم [ موسى بن جعفر عليها السّلام ] عرض كردم : حج و نماز و صدقه از طرف زندگان و مردگان از خويشان و دوستانم انجام دهم ؟ فرمود : آرى . از [ طرف شخص ] صدقه بپرداز و نماز بگزار و به خاطر اين نيكى نسبت به او اجرى خواهى داشت . « 2 »
سيد بن طاووس قدّس سرّه - چنانكه از او حكايت شده - پس از نقل اين حديث گفته : بايد حديث فوق را بر مواردى كه نيابت از زندگان در آنها صحيح است ، حمل كرد .
و از محمد بن مروان آمده كه گفت : حضرت امام صادق عليه السّلام فرمود : چه بازمىدارد شخصى از شما را كه نسبت به والدين خود در حال زنده بودن و پس از مرگشان نيكى كند ، از سوى آنان نماز بگزارد و صدقه دهد و حجّ به جاى آرد و روزه بدارد ؟ پس آنچه انجام دهد براى آنان خواهد بود و براى خودش نيز همانند آن ثواب هست ، پس خداى - عزّ و جل - به جهت نيكى و صلهاش ، خير بسيارى بر او خواهد افزود . « 3 »
مؤلّف وسائل گويد : نماز از طرف شخص زنده به نماز طواف و زيارت اختصاص دارد ، به دليل آنچه خواهد آمد . « 4 »
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعه ، 5 / 369 .
( 2 ) . وسائل الشيعه ، 5 / 367 ح 9 .
( 3 ) . وسائل الشيعه ، 5 / 365 .
( 4 ) . وسائل الشيعه ، 5 / 365 .