توصيف امام عليه السّلام به اينكه نسبت به هيچ چيز جاهل نيست ، و آنچه وارد شده كه علم همه چيز در قرآن است به جهت فرمودهء خداى تعالى :
وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ
« 1 » ؛ و ما كتاب ( قرآن ) را بر تو نازل كرديم كه بيانگر همه چيز است . و امام آنها را از آن استخراج مىكند ، و خداى تعالى فرمود :
وَ ما مِنْ غائِبَةٍ فِي السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ
« 2 » ؛ و هيچ امرى در آسمان و زمين پنهان نيست مگر اينكه در كتابى آشكار [ مسطور و ضبط ] است . و فرمودهء خداى - عزّ و جل - :
ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنا مِنْ عِبادِنا
« 3 » ؛ پس از آن كسانى را كه از بندگان خود برگزيديم وارث [ علم ] كتاب گردانيديم . و آنان - چنانكه در روايت آمده - امامان عليهم السّلام مىباشند ، و فرمودهء خداى - عزّ و جلّ -
وَ كُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْناهُ فِي إِمامٍ مُبِينٍ
« 4 » ؛ و همه چيز را در امام آشكارى به شماره آوردهايم . و او امير المؤمنين عليه السّلام است ، چنانكه از امامان عليهم السّلام روايت آمده ، به ضميمهء آنچه دلالت دارد بر اينكه ايشان در علم و شجاعت يكسانند ، و اينكه هرچه را امير المؤمنين عليه السّلام دانسته بود امامان پس از او آنها را دانستهاند .
و همچنين فرمودهء امام صادق عليه السّلام كه : خداوند حجّتى را در زمينش قرار ندهد كه از چيزى سؤال شود ، پس در جواب بگويد : نمىدانم .
و فرمودهء امام باقر عليه السّلام : به درستى كه از جمله علمى كه به ما داده شده : تفسير قرآن و احكام آن ، و علم تغييرات و حوادث زمان مىباشد ، هرگاه خداوند بخواهد خيرى را به قومى رساند آنان را شنوا مىسازد ، و چنانچه كسى كه گوش شنوا ندارد چيزى از آن را بشنود پشت مىكند و از آن روى مىگرداند انگار كه نشنيده است . سپس امام باقر عليه السّلام چند لحظهاى ساكت ماند آنگاه فرمود : و اگر ظرفها يا افراد مورد اطمينانى مىيافتيم آنچه را كه مىدانيم مىگفتيم .
و غير اينها از احاديث بسيارى كه در بصائر و كافى و غير آنها روايت آمده ، ظاهر از تمامى اينها آن است كه : امام عليه السّلام وقت ظهورش را مىداند ، ولى به او إذن داده نشده كه آن را اظهار كند ، همچنانكه امامان پيشين نيز مجاز نبودهاند كه آن را اظهار نمايند ، زيرا كه امامان عليهم السّلام هر چند كه به همه چيز عالم هستند - جز آنچه استثنا شده مانند اسم اعظم كه خداى - عزّ و جل - آن را براى خود إختصاص داده و هيچ كس از مخلوقاتش را بر آن آگاه ننموده است - و ليكن ايشان :
هامش
( 1 ) . سوره نحل ، آيه 89 .
( 2 ) . سوره نمل ، آيه 75 .
( 3 ) . سوره فاطر ، آيه 32 .
( 4 ) . سوره يس ، آيه 12 .