پنداشتهاند كه اين را امامان عليهم السّلام وضع و جعل كردهاند تا راه فرارى برايشان باشد در آنچه به شيعيانشان خبر مىدهند سپس بر خلاف آن واقع گردد . ولى خداوند - جلّ و عز - در كتاب كريم خود بر وقوع محو و اثبات دلالت فرموده تا آنچه را حجّتها و بيّنات او ( امامان بر حق عليهم السّلام ) مىگويند و بيان مىنمايند و جاهلان و معصيتكاران انكار مىكنند را تصديق نمايد كه خداوند از آنچه ظالمين گويند بسى بزرگتر و بالاتر است .
4 - گاهى بررسى و امتحان در آثارى است كه بر اعتقاد به وقوع محو و اثبات مترتّب مىگردد ، در مرحلهء توكّل و تعبّد و تضرّع و دعا و اهتمام به امورى كه مايهء تبديل و تغيير در تقديرات موقوف كه قابليّت محو و اثبات را دارند مىباشند . و در بررسى و امتحان نيز حكمتها و مصالح بسيار مخفى و آشكارى هست كه با پژوهش و تدبّر در آيات قرآن و روايات رسيده از اهل بيت عصمت عليهم السّلام براى اهل نظر معلوم مىشود ، و تحقيق سخن در اينباره جاى ديگر دارد .
حاصل اينكه خداى - عزّ و جل - به وقوع محو و اثبات خبر داده به خاطر مصالح و حكمتهاى بسيارى كه بعضى مخفى و بعضى آشكار است ، و به قسمتى از آنها إشاره كرديم ، و كسى كه در آيات و روايات تدبّر نمايد بر امور ديگرى غير از آنچه ياد آورديم ان شاء اللّه تعالى مطلع خواهد شد ، پس اگر امام عليه السّلام به هركسى خبر مىداد كه عاقبت كارش به كجا مىانجامد ، و اينكه در عالم تا ابد چه پديدههايى واقع مىشود ، نقض غرض مىشد ، و حكمتهاى بسيارى كه موجب جعل محو و اثبات است باطل مىگشت ، لذا امام عليه السّلام فرمود : اگر آن آيه نبود شما را خبر مىدادم به آنچه تا روز قيامت خواهد شد . و از آنچه بيان كرديم معلوم گشت كه آيهء محو و اثبات مقتضى منع امامان عليهم السّلام از خبر دادن به آنچه خواهد شد تا روز قيامت مىباشد ، نه نفى علم آنان - صلوات اللّه عليهم اجمعين -
توجه : بدانكه آنچه حديث ياد شده و امثال آن دلالت دارند آن است كه امامان عليهم السّلام مجاز نيستند كه تمام آنچه در عالم واقع خواهد شد را به مردم خبر دهند ، و اين مقتضاى حكمت نيز هست ، ولى ايشان مأمور بودهاند كه بخشى از آنچه در جهان اتفاق خواهد افتاد را إظهار و آشكار نمايند ، و اين كار نيز حكمتهاى بسيارى دارد ، از جمله :
1 - دلالت نمودن بر راستگويى ايشان در مورد ساير حوادث و قضايا و احكام و مسائل حلال و حرام و غير اينها كه بيان مىكنند .
2 - تكميل ايمان مؤمنين ، و اتمام حجّت بر كافرين .
مكيال المكارم في فوائد دعاء للقائم ( ع ) ( مكيال المكارم در فوائد دعا براى حضرت قائم ( ع ) ) ( فارسى ) — صفحة 409
مساهمون: ميرزا محمد تقي الأصفهاني
ص٤٠٩