6 - و از جمله در كتابهاى مزار مانند : مصباح الزائر سيد بن طاووس و بحار الانوار مجلسى در آداب ورود به مسجد كوفه چنين آمده است : و چون به مسجد رسيدى بر آن در كه معروف به باب الفيل است بايست و بگو : « السّلام على سيّدنا رسول اللّه محمّد بن عبد اللّه و آله الطّآهرين السّلام على أمير المؤمنين علىّ بن ابى طالب و رحمة اللّه و بركاته و على مجالسه و مشاهده و مقام حكمته و آثار آبائه آدم و نوح و ابراهيم و اسمعيل » ؛ سلام بر سرور ما رسول خدا محمد بن عبد اللّه و بر آل پاكيزهء او باد ، سلام بر امير مؤمنان على بن ابى طالب و رحمت و بركات او بر ايشان باد ، و بر مجالس و جايگاههاى حضور او و مقام حكمتش و آثار پدرانش آدم و نوح و ابراهيم و اسماعيل . . . « 1 » .
وجه استشهاد اينكه : سلام كردن بر مشاهد و مواقف امير مؤمنان عليه السّلام دلالت دارد بر اينكه هر جا كه مشهد و موقف آن حضرت عليه السّلام باشد ، شرافت و امتيازى براى آن حاصل مىگردد كه مايهء تعظيم و احترام خواهد بود ، لذا به تحيّت و سلام اختصاص يافته است . و چون اين معنى براى مواقف و مشاهد و مجالس مولايمان امير المؤمنين عليه السّلام ثابت گشت ، براى مواقف مولايمان حضرت حجّت و ساير امامان معصوم عليهم الصلاة و السلام نيز ثابت است ، زيرا كه در آن فضايل و مانند آنها كه خداى - عزّ و جل - به ايشان اختصاص داده شركت دارند ، چنانكه مخفى نمىباشد . و از اينجاست كه مىتوان گفت : سلام و تحيّت براى تمام مواقف و مشاهد امامان عليهم السّلام رجحان دارد ، هرچند كه در هريك از آنها نصّ خاصّى وارد نشده باشد ، نظر به آنچه ثابت شده كه تعظيم مشاهد و مجالس ايشان رجحان دارد ، و آنچه نقل كرديم از تحيّت و سلام بر مواقف و مجالس امير المؤمنين عليه السّلام دلالت دارد بر اينكه اين عمل از اقسام تعظيم و احترام است ، چنانكه بر اهل خرد پوشيده نيست .
7 - و از جمله : آنچه دلالت دارد بر استحباب اظهار محبّت نسبت به كسى كه مؤمن او را دوست مىدارد ، و نيز آنچه بر فضيلت دوستى كردن با يكديگر و تحابب وارد گرديده ، كه اين غير از محبّت است ، زيرا كه محبّت و دوستى امرى قلبى است و آن نشانهء ايمان مىباشد ، و دوستى كردن به ديگرى و تحابب ، اظهار محبّت قلبى به وسيلهء اعمال است ، و اين نشانهء محبّت قلبى و از ثمرات آن مىباشد . و آنچه در مورد محبّت كردن نسبت به ائمه عليهم السّلام با دست و زبان وارد شده ، كه معناى محبّت با دست و زبان ، ؛ اظهار نمودن محبت به وسيلهء اين دو عضو و ساير اعضا و
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، 100 / 409 ، ح 67 .