حنين و تبوك با على عليه السّلام راز گفت . اين روايات در البرهان و چند كتاب معتبر ديگر ياد شدهاند . و نيز مؤيّد آن است آنچه از امامان عليهم السّلام در بصائر و غير آن روايت آمده كه : « امر ما سرّ ، و سرّى است كه با سرّ پوشانده شده است » « 1 » .
و در حديث ديگرى آمده است : « همانا امر ما خود حق است ، و حقّ حقّ ، و آن ظاهر است ، و باطن ظاهر ، و باطن باطن ، و آن سرّ است ، و سرّ سرّ و سرّ پنهان شده ، و سرّى كه با سرّ پوشانده شده است ، و شرح اين سخن را بسيارى از فهمها در نمىيابند » « 2 » . چنانكه در بسيارى از روايات از ايشان عليهم السّلام روايت گرديده كه : « حديث ما صعب مستصعب است ، آن را متحمل نشود مگر فرشتهاى مقرّب ، و يا پيغمبرى مرسل ، و يا مؤمنى كه خداوند دلش را براى ايمان آزموده باشد ، از اين روى ديديم كه اجمال بهتر است از شرح آن خوددارى كرديم » . و نيز مؤيد آنچه ياد كرديم رواياتى است كه در ابواب [ و منابع ] علوم امامان عليهم السّلام رسيده كه از گونههاى علوم ايشان عليهم السّلام :
« تأثير در گوشهاى آنان است » . در اينباره روايات متعدد معتبرى آمده كه در كتابهاى كافى و بصائر و غير آنها ذكر گرديده است .
و از جمله روايتى است كه در بصائر در وصف امام و بعضى از شئون او روايت آمده از مولايمان حضرت باقر عليه السّلام كه فرمود : « درحالىكه [ امام ] جنينى است در شكم مادر سخن را مىشنود ، و چون به زمين رسد بر بازوى راستش نوشته شده است :
وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلًا لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
« 3 » ؛ و كلمهء پروردگارت از روى صدق و عدل به حدّ تمام و كمال رسيد ، هيچ كس كلمات او را تبديل نتواند كرد و او است شنواى دانا . پس از آن نيز برايش عمودى از نور زير عرش تا زمين برمىانگيزد كه در آن تمام كارهاى خلايق را مىبيند ، سپس براى او عمود ديگرى از نزد خداوند تا گوش امام منشعب گردد كه هرگاه [ علم امام ] فزونى نياز داشت [ بدين وسيله ] به او القا مىشود » « 4 »
سوم : اينكه فرمودهء امير مؤمنان عليه السّلام « و الأصحاب » اشاره به روايتى باشد كه از ايشان رسيده است : « ما را با خداوند حالتهايى است : او در آنها ماييم ، ما او هستيم ، و [ در عين حال ] او [ در مقام خدايى ] او است ، و ما [ در مقام بندگى ] خودمانيم » . و در دعايى كه در كتاب اقبال از حضرت صاحب الامر - عجل اللّه فرجه الشريف - به توسط شيخ بزرگوار محمد بن عثمان قدّس سرّه براى
هامش
( 1 ) . بصائر الدرجات ، 126 .
( 2 ) . بصائر الدرجات ، 28 ، باب 12 ، جز اوّل ، ح 1 .
( 3 ) . سورهء مائده ، آيهء 115 .
( 4 ) . بصائر الدرجات ، 29 ، باب 12 ، ح 4 .