و در كتاب كمال الدين به سند خود از بزنطى آورده كه گفت : حضرت رضا عليه السّلام فرمود : چه خوب است صبر كردن و انتظار فرج كشيدن ، آيا نشنيدهاى فرمودهء خداى - عزّ و جلّ - را :
وَ ارْتَقِبُوا إِنِّي مَعَكُمْ رَقِيبٌ
« 1 » ؛ و منتظر باشيد كه من نيز با شما منتظر هستم . و فرمودهء خداى را - عزّ و جلّ - :
فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ
« 2 » ؛ پس منتظر باشيد كه من نيز با شما از منتظرانم . پس بر شما باد صبر كه همانا گشايش و فرج بر نوميدى غالب مىآيد ، و كسانى كه پيش از شما بودند از شما صبورتر بودند . « 3 »
و در همان كتاب به سند خود از محمد بن مسلم آورده كه گفت : شنيدم حضرت ابو عبد اللّه امام صادق عليه السّلام مىفرمود : به درستى كه پيش از [ ظهور ] حضرت قائم - عليه الصلاة و السلام - از سوى خداوند - عزّ و جل - براى مؤمنين ، نشانههايى خواهد بود . عرض كردم : آن نشانهها چيست خداوند مرا فداى تو گرداند ؟ فرمود : آن فرمودهء خداى - عزّ و جل - است :
وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ ؛
و البته شما را مىآزماييم . يعنى : مؤمنين را پيش از خروج حضرت قائم عليه السّلام
بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ
« 4 » ؛ به چيزى از ترس و گرسنگى و نقصان اموال و نفوس و آفات زراعت ، و مژده و بشارت بده صابران را . فرمود : آنها را آزمايش مىكند به مقدارى ترس از پادشاهان بنى فلان در آخر حكومتشان ، و گرسنگى به گرانى نرخهاىشان ، ( و نقصان اموال ) فرمود : كسادى تجارتها و كمى بازده ، ( و نقصان نفوس ) فرمود : مرگ فراگير و زودرس ( و نقصان زراعتها ) فرمود : كمى رشد و حاصل آنچه كشت مىشود ، ( و بشارت ده صابران را ) در آن هنگام به زود رسيدن خروج قائم عليه السّلام . سپس امام صادق عليه السّلام به من فرمود : اى محمد ، اين است تأويل آن ، خداى تعالى مىفرمايد :
وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ
« 5 » ؛ و تأويل آن را كسى نمىداند جز خداوند و راسخان در علم .
و در تفسير نيشابورى از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله روايت آمده كه فرمود : يكديگر را به معروف امر ، و از منكر نهى كنيد ، پس هرگاه ديدى شخص فرومايهاى اطاعت مىشود و هواى نفس پيروى مىگردد ، و دنيا ترجيح داده مىشود ، و هر صاحبرايى نظر خود را مىپسندد ، پس بر تو باد خودت ، و كار عوام را واگذار ، و همانا كه در پس شما روزهايى خواهد بود كه صبر در آنها همچون آتش سرخ به كف داشتن است ، به عملكنندهء [ به وظيفهاش ] از آنها همچون پاداش پنجاه تن كه عمل او را [ در زمانهاى ديگر ] انجام دهند عطا مىشود .
هامش
( 1 ) . سوره هود ، آيه 93 .
( 2 ) . سوره اعراف ، آيه 71 .
( 3 ) . كمال الدين ، 2 / 645 .
( 4 ) . سوره بقره ، آيه 155 .
( 5 ) . سوره آل عمران ، آيه 7 ، و كمال الدين ، 2 / 649 .