و در البرهان آمده : در تفسير فرمودهء خداى تعالى :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا
« 1 » ؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد شكيبايى كنيد و يكديگر را به صبر و استقامت سفارش نماييد و مرابطه كنيد . امام صادق عليه السّلام فرمود : بر اذيّتى كه در راه ما مىبينيد شكيبايى كنيد . راوى پرسيد : ( و يكديگر را به صبر و استقامت سفارش كنيد ) ؟ فرمود : بر دشمنانتان با ولىّتان . [ راوى گفت ] : ( و مرابطه كنيد ) ؟ فرمود : با امامتان [ پايدار ] بمانيد . . .
و در اين معنى روايات بسيارى هست كه با آوردن آنها كتاب را طولانى نمىكنيم . همهء اينها اضافه بر ساير آيات و روايات است كه در فضيلت صبر و امر به آن وارد شده ، زيرا كه صبر بر مصايب در زمان غيبت امام عليه السّلام از مهمترين و روشنترين مصاديق صبر است چنانكه پوشيده نيست .
ثقة الاسلام كلينى رحمه اللّه در اصول كافى اخبار متعددى از صحيح و حسن و غير آن آورده از امام صادق عليه السّلام كه فرمود : صبر نسبت به ايمان همچون سر نسبت به بدن است ، كه اگر سر از بين برود بدن هم از بين مىرود ، و همچنين اگر صبر از بين برود ايمان از بين رفته است . « 2 »
و در همان كتاب در حديث ديگرى از حفص بن غياث آمده كه گفت : حضرت ابو عبد اللّه امام صادق عليه السّلام فرمود : هركس صبر كند مدت كمى را صبر كرده « 3 » و هركس بىتابى نمايد مقدار اندكى بىتابى نموده است . سپس فرمود : بر تو باد كه در تمام امور خود صبر كنى ، كه خداى - عزّ و جل - حضرت محمد صلّى اللّه عليه و إله را برانگيخت و او را به صبر و مدارا امر كرد ، و فرمود :
وَ اصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلًا * وَ ذَرْنِي وَ الْمُكَذِّبِينَ أُولِي النَّعْمَةِ
« 4 » ؛ و بر آنچه [ دشمنان ] مىگويند صبر كن و به گونهاى نيكو از آنان دورى گزين ، و كار تكذيبكنندگان مغرور مال و منال را به من واگذار . و نيز خداى - تبارك و تعالى - فرموده :
ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ * وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ
« 5 » ؛ بدى خلق را به نيكوترين گونه دفع و مقابله كن تا كسى كه ميان تو و او دشمنى هست همچون دوستى مهربان شود ، و [ ليكن ] اين حالت را جز كسانى كه صبر كنند و جز كسى كه بهرهء بزرگى دارد نخواهد يافت . پس رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله صبر كرد تا جايى كه آن
هامش
( 1 ) . سوره آل عمران ، آيه 200 .
( 2 ) . اصول كافى ، 2 / 87 ، باب الصبر ، ح 2 .
( 3 ) . يعنى : دوران ابتلا در دنيا كوتاه است پس كسى كه صبر كند مدت كمى صبر كرده از جهت كمى ايام آن و هركس بىتابى كند مدت كوتاهى بىتابى كرده ولى زمان متنعم شدن در آخرت طولانى و دائم است . ( مؤلف ) .
( 4 ) . سوره مزمل ، آيه 10 و 11 .
( 5 ) . سوره فصلت ، آيه 34 و 35 .