مىگويم : و از جملهء آن محنتها و ابتلائات اينكه مىبينى بسيارى از اهل باطل در وسعت و ثروت زندگى مىكنند و داراى شوكت و قدرت مىباشند ، و بسيارى از اهل حق را مىبينى كه در سختى و تنگدستى زندگى مىكنند ، و به آنان اعتنا نمىشود ، و گفتهء آنها پذيرفته نيست ، و اهل باطل آنان را با دست و زبان اذيت و مسخره مىكنند ، و ايشان را از جهت اعتقادشان در امر امامشان و غيبت و ظهور دولت آن حضرت عليه السّلام تكذيب مىنمايند ، و در اينجا نفس و عقل باهم نزاع مىكنند ، كه نفس به پيروى اهل باطل امر مىكند تا در وسعت و رفاه زندگى كنى و از دنياى فانى آنها برخوردار شوى و لذّت برى ، و عقل فرمان مىدهد كه بر آزارهاىشان صبر كنى و تكذيب كردنشان را تحمّل نمايى ، و ترغيب مىكند به پيروى از اهل حق و انتظار دولت حقّه ، به خاطر دستيابى به نعمتهاى اخروى جاودانى ، پس شخص پاك سرشت هوشمند كسى است كه عاقبت نيك را اختيار نمايد و بر تكذيب و اذيّت صبر كند . ببينيد امام صادق عليه السّلام در خبر صحيح طولانى كه در روضهء كافى روايت آمده به حمران چه فرموده است ، حمران از آن حضرت پرسيده بود : اينان ( بنى العباس ) تا كى سلطنت مىكنند ؟ يا كى از آنها راحت مىشويم ؟
[ امام صادق عليه السّلام فرمايد : ] به دو گفتم : آيا نمىدانى كه هر چيزى را مدّتى هست ؟ گفت : چرا . گفتم :
آيا تو را سود مىبخشد كه بدانى اين امر هرگاه فرا رسد از يك چشم برهم زدن زودتر آيد ! همانا اگر حال و وضع آنها را نزد خداى - عزّ و جل - بدانى كه چگونه است ، خشم تو نسبت به آنان بيشتر مىشد و اگر تو با تمامى اهل زمين كوشش نمايند كه آنان را به وضعى بدتر از آنچه درآنند - از گناه و جرم - درآورند نخواهند توانست ، پس شيطان تو را نلغزاند و پريشان ننمايد ، زيرا كه به راستى عزّت از آن خداوند و رسول صلّى اللّه عليه و إله و مؤمنين است ، ولى منافقان نمىدانند ، آيا نمىدانى كه هركس منتظر امر ما باشد و بر آنچه از اذيّت و ترس مىبيند صبر كند ، فرداى [ قيامت ] در گروه ما خواهد بود . . . . « 1 »
و در تحف العقول در سفارشهاى امام صادق عليه السّلام به مؤمن الطاق آمده است : اى پسر نعمان ، هيچ بندهاى مؤمن نخواهد بود تا اينكه در او سه سنّت باشد : سنّتى از خداوند و سنّتى از رسول او و سنّتى از امام . امّا سنّتى كه از خداى - عزّ و جلّ - بايد داشته باشد ، اينكه بايد اسرار را كتمان نمايد . خداوند - جلّ ذكره - مىفرمايد :
عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِهِ أَحَداً
« 2 » ؛ اوست داناى غيب ، پس احدى را بر غيب خويش آگاه نسازد . و امّا سنّتى كه از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله بايد دارا باشد ، اينكه با مردم به
هامش
( 1 ) . روضه كافى ، 37 .
( 2 ) . سوره جن ، آيه 26 .