3 - اين بيعت در گفتار و نوشتهها و كتابهاى علما ديده نشده ، و از آداب و احوال و كارهاى ايشان نقل نگرديده ، بلكه در بين ساير مؤمنين نيز از زمان امامان عليهم السّلام تا زمان ما چنين چيزى معهود نبوده كه با كسى به عنوان اينكه بيعت با او بيعت با امام عليه السّلام است بيعت كنند .
4 - رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله وقتى خواستند براى امير المؤمنين عليه السّلام بيعت بگيرند ، و ديدند كه دشوار است همهء مؤمنين به آن حضرت دست بدهند ، امر فرمودند كه مؤمنين با زبان ، عهد و بيعت خود را اظهار كنند و به آنان امر نكردند كه به شخص ديگرى از اصحاب صالح و خواص ايشان دست بدهند به عنوان نيابت از امير المؤمنين عليه السّلام ، با اينكه اين كار امكان داشت ، و حديث آن در كتاب الاحتجاج شيخ طبرسى ياد گرديده است « 1 » ، هركس مايل است به آنجا مراجعه كند .
5 - وقتى رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله مكّه را فتح كردند ، و با مردها بيعت فرمودند ، هنگامى كه زنان مؤمنه آمدند كه با آن حضرت بيعت كنند ، فرمودند : من با زنان مصافحه نمىكنم ، و امر فرمود ظرف آبى آوردند ، و دست خود را در آن فرو برده سپس آن را بيرون آوردند ، آنگاه به زنان فرمودند :
دستهايتان را در اين آب فرو بريد كه همين بيعت است .
اين حديث و احاديث ديگرى به مضمون آن در كافى و برهان و كتابهاى ديگر آمده ، و وجه استناد و استشهاد به آن اينكه پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله به زنان رخصت نداد كه با يكى از بانوان مؤمنه صالحه دست بدهند به عنوان اينكه دست دادن به آنها به نيابت از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله ، دست دادن به خود آن حضرت است .
6 - آنچه از مجلسى رحمه اللّه گذشت كه در بحار پس از ذكر دعاى تجديد عهد و بيعت در زمان غيبت گويد : « در بعضى از كتب قديمه ديدهام كه بعد از اين دعا دست راست خود را بر دست چپ بزند مثل دست زدن در بيعت » « 2 » . ببينيد چگونه جايز دانستهاند كه يك دست خود را بر دست ديگر بزند ، ولى جايز ندانستهاند كه به ديگرى دست بدهد .
7 - در احتجاج از مولايمان حضرت باقر عليه السّلام آمده كه پس از ياد آوردن ماجراى غدير و خطبهء پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و بيعت گرفتن براى امير المؤمنين عليه السّلام فرمود : « و بيعت و دست دادن تا سه روز ادامه داشت و هرگاه گروهى بيعت مىكردند رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله مىفرمود : « الحمد للّه الّذي فضّلنا على جميع العالمين » ؛ حمد خداى را كه ما را بر همهء عالميان برترى داد . امام باقر عليه السّلام فرمود : و دست دادن [ هنگام بيعت ] سنّت و مرسوم شد ، و بسا كسى كه استحقاق اين مقام را ندارد و آن را به كار برد » « 3 » .
هامش
( 1 ) . الاحتجاج ، 1 / 66 ، حديث الغدير .
( 2 ) . بحار الانوار ، 102 / 111 ، باب 7 .
( 3 ) . الاحتجاج ، 1 / 84 ، خطبه غدير .