2 - شيخ صدوق در كتاب « من لا يحضره الفقيه » از امام صادق عليه السّلام روايت آورده كه از آن حضرت سؤال شد دربارهء شخصى كه از سوى شخص ديگرى حج به جاى آورد آيا چيزى از اجر و ثواب براى او هست ؟ فرمود : براى كسى كه از سوى شخص ديگرى حج به جاى مىآورد اجر و ثواب ده حج هست ، و او و پدر و مادر و پسر و دختر و برادر و خواهر و عمه و عمو و دايى و خالهاش آمرزيده مىشوند ، خداى تعالى رحمتش وسيع و او كريم است . « 1 »
3 - و در كافى به سند خود از ابو بصير روايت آورده كه حضرت امام صادق عليه السّلام فرمود : هركس حجّى به جاى آورد و حج خود را از سوى خويشاوندان منظور كند كه به وسيلهء آن او را صله نمايد ، حج او كامل خواهد بود ، و براى كسى كه از سويش حج شده مثل اجر او خواهد بود ، خداى - عزّ و جلّ - وسعتدهندهء آن اجر است . « 2 »
مىگويم : اين دو حديث و احاديث ديگرى كه به خاطر رعايت اختصار نياورديم ، بر استحباب نيابت در حج از سوى مؤمنين و مؤمنات - چه زنده يا مرده باشند - دلالت دارند ، به ويژه اگر از خويشاوندان باشند ، پس نيابت در حج از سوى مولايمان حضرت صاحب الزمان عليه السّلام قدرش بالاتر و ثوابش برتر است ، زيرا كه آن حضرت مقامش از همهء اهل ايمان بالاتر و شأن و اجرش از تمامى آنان برتر است ، به خصوص با ملاحظهء رواياتى كه پيشتر آورديم كه تصريح دارند بر اينكه رعايت خويشاوندان رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله مهمتر و برتر و عظيمتر است .
و از جمله : رواياتى است كه دلالت دارند بر فضيلت شريك ساختن مؤمنين - بهطور مطلق - در حج مستحب ، كه فحواى آن روايات دلالت مىكند بر استحباب حج تمام از طرف هر فرد مؤمنى به طريق اولى ، پس از روايات ظاهر مىشود كه حج به جاى آوردن از سوى امام مؤمنين از همه سزاوارتر و بهتر است ، مانند :
1 - روايت محمد بن الحسن كه در كافى و غير آن آمده از حضرت ابو الحسن موسى بن جعفر عليه السّلام كه فرمود : حضرت امام صادق عليه السّلام فرمود : « اگر هزار تن را در حج خود شريك گردانى براى هركدام از آنان حجّى خواهد بود بىآنكه از حجّ تو چيزى كاسته شود . « 3 »
2 - و در همان كتاب به سند خود از محمد بن اسماعيل آورده كه گفت : از حضرت ابو الحسن موسى بن جعفر عليه السّلام پرسيدم : چند تن را در حجّ خود شريك سازم ؟ فرمود : هر قدر كه بخواهى . « 4 »
هامش
( 1 ) . من لا يحضره الفقيه ، 2 / 222 ، 223 ، ح 9 .
( 2 ) . فروع كافى ، 4 / 316 .
( 3 ) . فروع كافى ، 4 / 317 .
( 4 ) . فروع كافى ، 4 / 317 .