3 - و از معاوية بن عمار از حضرت امام صادق عليه السّلام آورده كه گويد : به آن حضرت عرضه داشتم : پدر و مادرم را در حجّ خود شريك سازم ؟ فرمود : آرى ، به درستى كه خداى - عزّ و جل - براى تو حجّتى و براى آنان حجّى قرار خواهد داد ، و به خاطر صلهات نسبت به آنان براى تو اجرى خواهد بود گفتم : آيا از طرف مرد و زنى كه در كوفه هستند طواف كنم ؟ فرمود : آرى ، هنگامى كه طواف را آغاز مىكنى چنين مىگويى : بار خدايا از فلانى قبول فرماى - كه از طرف او طواف مىكنى - « 1 » .
مىگويم : آخر حديث تصريح دارد به اينكه منظور شريك ساختن شخص در فعل از اوّل كار است نه شريك ساختن او در ثواب پس از آنكه آن عمل را براى خودش انجام مىدهد ، دقّت كنيد .
و از جمله : رواياتى است كه دلالت دارد بر نايب فرستادن امامان عليهم السّلام به مكّه تا از سوى ايشان حج به جاى آورد ، و اجرت دادنشان براى اين كار ، كه از روايات خوبى نيابت در آن از سوى امام زنده سلام اللّه عليه ظاهر مىشود ، چون يقين داريم كه در اين حكم خصوصيّتى براى بعضى از امامان عليهم السّلام نبوده ، و نيز خصوصيّت ندارد كه نيابت فقط با اجرت انجام گيرد ، بلكه كسى كه در اين عمل داوطلب شود فضيلتش برتر و اجرش عظيمتر است ، چنانكه پوشيده نيست .
در وسائل به نقل از تهذيب شيخ طوسى به سند خود از محمد بن عيسى يقطينى آمده كه گفت : حضرت ابو الحسن الرضا عليه السّلام جامهدانها و غلامان و يك [ هزينه ] حج براى يونس بن عبد الرحمن ، نزد من فرستاد ، و ما را امر فرمود كه از سوى حضرتش به حج رويم ، پس در بين ما صد دينار بر سه بخش تقسيم شد . . . » « 2 » .
و از جمله : در كافى به سند خود از موسى بن القاسم بجلى آورده كه گفت : به حضرت ابو جعفر امام باقر عليه السّلام عرضه داشتم : سرورم ، اميدم آن است كه ماه رمضان را در مدينه روزه بدارم ، فرمود : ان شاء اللّه در آن روزه خواهى گرفت ، گفتم : و اميدم آن است كه روز دهم ماه شوال [ از آن به قصد حج ] بيرون رويم ، و خداوند زيارت رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و خاندان آن حضرت و ديدار شما را بار ديگر روزى گرداند ، بسا مىشود كه از سوى پدر شما حجّ به جاى آورم ، و بسا كه از طرف پدرم ، حج را انجام مىدهم ، و بسا كه از طرف كسى از برادرانم ، و احيانا از براى
هامش
( 1 ) . فروع كافى ، 4 / 315 .
( 2 ) . وسائل الشيعه ، 8 / 147 ، باب 34 ، التهذيب ، 8 / 40 ، باب 3 ح 40 .