خودم حج به جاى مىآورم ، پس چگونه آن را انجام دهم ؟ فرمود : [ حجّ ] تمتّع به جاى آور .
عرض كردم : من ده سال است كه مقيم مكه هستم ! فرمود : [ حجّ ] تمتّع به جاى آور « 1 » .
مىگويم : گواهى آوردن اين حديث از دو جهت است :
يكى : گفتهء راوى كه : « بسا مىشود كه از سوى پدر شما حج به جاى مىآورم » . و امضاى امام عليه السّلام عمل او را ، به ضميمهء إطلاقاتى كه دلالت مىكند بر فرق نداشتن نيابت از زنده يا مرده ، پس هرگاه رجحان نيابت در حج از سوى امامى كه وفات يافته تحقق يابد ، رجحان نيابت از امام زنده - صلوات اللّه عليه - نيز ثابت مىگردد .
دوم : امضاى امام عليه السّلام گفتهء راوى را كه : « بسا كه از طرف كسى از برادرانم حج به جاى مىآورم » كه بر خوبى اين عمل دلالت دارد . اگر از امام زمانش حج را انجام دهد بهطور كاملتر و به طريق اولى پسنديده مىباشد .
و از جمله : قطب راوندى رحمه اللّه در كتاب الخرائج و الجرائح ذكر كرده كه : ابو محمد دعلجى كه از همكيشان خوب ما ، از محدثان بود ، وى دو پسر داشت ، يكى بنام ابو الحسن بر شيوهء مستقيم ، و شغلش غسل دادن اموات بود ، و پسر ديگرش در كارهاى حرام ، روش سبكسران را داشت ، به ابو محمد وجهى پرداخت شده بود تا با آن وجه از سوى حضرت صاحب الزمان عليه السّلام حجّى انجام شود ، و اين رسم در آن زمان بين شيعيان رايج بوده است ، پس ابو محمد به پسرى كه مفاسد اخلاقى داشت مبلغى از آن پول را داد سپس به حج رفت ، و چون مراجعت نمود حكايت كرد :
در موقف ( عرفات ) ايستاده بودم كه جوان زيباروى گندمگونى را كنار خود مشاهده كردم كه مشغول دعا و نيايش و تضرع و عمل نيك است . چون بيرون رفتن مردم [ از عرفات ] نزديك شد روى به سوى من كرد و فرمود : اى شيخ ! آيا خجالت نمىكشى ؟ ! عرض كردم : سرور من ! از چه خجالت بكشم ؟ فرمود : [ وجه ] حجّى از طرف كسى كه مىدانى به تو داده مىشود ، و تو از آن به فاسقى مىدهى كه شراب مىخورد ؟ زود است كه چشمت از بين برود - و به چشمم اشاره كرد - و من از آن روز بيمناكم . اين مطلب را ابو عبد اللّه محمد بن محمد بن النعمان - شيخ مفيد - نيز شنيد . راوى گفت : چهل روز از آمدنش نگذشت كه از همان چشمى كه به آن اشاره شده بود جراحتى بيرون آمد و آن چشم از بين رفت « 2 » .
هامش
( 1 ) . فروع كافى ، 4 / 314 .
( 2 ) . الخرائج و الجرائح ، قطب راوندى / 73 .