طاقت و ظرفيت تحمل آن را دارد . و اين است معنى اينكه حديث به خشاش مقيد شده است ، و دليل بر اين معنى اينكه : در حديثى كه روايت كرديم آمده : پس به سوى مردم اندكى برافكنيد ، هركه شناخت او را بيفزاييد و هركه انكار نمود ديگر چيزى نگوييد .
و امّا وعر : - به سكون عين - ضدّ سهل مىباشد كه تأكيد صعب مستصعب مىباشد .
فايده چهارم : در معنى فرمايش امام عليه السّلام : « به راستى كه اين امر شما بر فرشتگان عرضه شد ، و غير مقرّبين به آن اقرار نكردند ، و بر پيغمبران عرضه شد و جز مرسلين به آن اقرار ننمودند ، و بر مؤمنين عرضه شد و جز آزمودگان آن را اقرار نداشتند » ظاهرش منافات دارد با اخبار بسيارى كه دلالت مىكند بر اينكه تمام فرشتگان و پيغمبران به ولايت خاندان رسول صلّى اللّه عليه و إله به درگاه الهى تقرب مىجويند و ديندارى مىكنند ، و شؤونى كه خداوند - عزّ و جلّ - براى ايشان قرار داده اقرار دارند . از جمله اخبار :
در بصائر الدرجات به سند خود از حضرت ابى عبد اللّه صادق عليه السّلام آورده كه فرمود : فرشتگان به جوار قدس و نزديكى به خداوند تبارك و تعالى نرسيدهاند مگر با آنچه شما برآنيد ، و به تحقيق كه فرشتگان توصيف مىكنند آنچه شما وصف كنيد ، و مىجويند آنچه شما مىجوييد ، و هرآينه از فرشتگان عدّهاى هستند كه مىگويند : [ خدايا ] سخن ما دربارهء آل محمد عليهم السّلام همچنان است كه تو آنان را قرار دادهاى .
و نيز در آن كتاب به سند خود از حمّاد بن عيسى آورده كه گفت : شخصى از حضرت ابى عبد اللّه صادق عليه السّلام سؤال كرد : فرشتگان بيشترند يا فرزندان آدم ؟ فرمود : سوگند به آنكه جانم به دست او است كه ملائكهء خداوند از تعداد خاك بيشتر است ، و در آسمان هيچ جاى پايى نيست مگر اينكه در آن فرشتهاى هست كه تقديس و تسبيح خدا مىكند ، و در زمين هيچ درخت و حتى همچون جاى نوك سوزنى نيست مگر اينكه در آن فرشتهاى موكّل است كه هر روز مىآيد آن را مىآموزد ، خداوند آنها را مىداند ، هيچيك از آنان نيست مگر اينكه با ولايت ما اهل البيت به خداوند تقرّب مىجويد و براى دوستانمان طلب مغفرت مىكند ، و دشمنانمان را لعنت مىنمايد ، و از خداوند مىخواهد كه عذاب ويژهاى را بر آنها بفرستد . « 1 »
و نيز به سند خود از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله آورده كه فرمود : نبوت براى هيچ پيغمبرى در عالم اظلّه
هامش
( 1 ) . بصائر الدرجات : 68 .