دشمنى كه نسبت به امامان عليهم السّلام داشتهاند - جلالت و عظمتشان را اعتراف كردهاند .
پنجم : حفظ شده بهطورىكه احدى از خلق به آن دست نيابد چنانكه در قرآن آمده :
فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ
« 1 » و بنابراين معنى ، مراد آن است كه احدى از خلايق به آخرين مرحلهء شناخت امامان و درك حقيقت ذات و صفات آنان نرسد ، چراكه آنها كه در رتبهء پايينترى از ايشان قرار دارند چون نسبت به ايشان ناقصاند نمىتوانند به حقيقت كامل احاطه يابند ، نمىبينيد كودك شيرخوار نمىتواند به حقيقت پدر و صفات و خصوصيات او دست يابد چون قصور و نقصان در او هست . همينطور بقيهء خلايق نمىتوانند به حقيقت امامان عليهم السّلام و صفات و ويژگىهاى آنان برسند . چنانكه در زيارت جامعه آمده است : « موالي لا أحصي ثنائكم و لا أبلغ من المدح كنهكم و من الوصف قدركم » ؛ اى سروران من ! نتوانم شما را ستايش كنم ، و نه به آخرين حدّ مدح شما رسم ، و نه به وصف قدر شما دست يابم .
و در حديث نبوى است كه : يا على ! خداوند را نشناخت جز من و تو ، و مرا نشناخت جز خدا و تو ، و تو را نشناخت جز خدا و من . « 2 »
و در اصول كافى در حديثى از حضرت امام باقر عليه السّلام است كه فرمود : به تحقيق كه نمىتوان خدا را توصيف كرد ، و همانطوركه نمىشود وصف خدا گفت بر توصيف ما هم توانايى نيست . « 3 »
و نيز به سند صحيحى از زراره از آن حضرت عليه السّلام آمده كه گفت : شنيدم آن حضرت مىفرمود :
خداوند - عزّ و جلّ - وصف نمىشود ، و چگونه وصف شود و حال آنكه در كتاب خويش فرمود :
وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ ؛
« 4 » و خداى را آنچنانكه شايسته است نشناختند . پس هرقدر كه توصيف شود بزرگتر از آن است ، و پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله وصفناشدنى است . چگونه مىتوان توصيف كرد بندهاى را كه خداوند به هفت حجابش پوشيده و اطاعت او را در زمين همچون اطاعت خودش قرار داده و فرموده است :
ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا ؛
« 5 » هرچه پيامبر برايتان آورد بگيريد و هرچه نهيتان نمود بازايستيد . و هركس از اين پيغمبر اطاعت كند مرا اطاعت كرده و هركه نافرمانى نمايد مرا معصيت نموده است و كار را به او واگذار كرد . و ما ( امامان ) نيز وصف نشويم ، چگونه وصف شوند جمعى كه خداوند پليدى را - كه شك است - از ايشان برداشته است .
هامش
( 1 ) . سورهء بروج ، آيهء 22 .
( 2 ) . مشارق الانوار : 114 .
( 3 ) . كافى : 2 / 190 .
( 4 ) . سوره انعام ، آيه 91 .
( 5 ) . سوره حشر ، آيه 7 .