و باز فرموده :
وَ الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثاقِهِ وَ يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدَّارِ ؛
« 1 » و آنان كه پس از پيمان بستن ، عهد خدا را شكستند ، و هم آنچه را كه خداوند به پيوند آن امر كرده گسستند و در زمين فساد نمودند ، آنها را لعنت خدا و منزلگاه دوزخ نصيبت است .
دوم : در روايات متعددى كه از ائمه اطهار عليهم السّلام روايت شده عهد ، به ولايت امامان تفسير گرديده است ، چنانكه در كافى از حضرت امام صادق عليه السّلام آمده كه فرمود : و ما ذمّه و حرمت خدا هستيم و ما عهد الهى هستيم ، پس هركه به پيمان ما وفا كند عهد الهى را وفا نموده ، و هركس آن را بشكند حرمت و عهد الهى را شكسته است . « 2 »
و در مرآة الانوار از امام صادق عليه السّلام دربارهء آيهء شريفهء :
إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْداً ؛
« 3 » مگر آن كس كه نزد خداوند عهدى گرفته باشد . فرمود : يعنى آنكه به ولايت على و امامان بعد از او عليهم السّلام براى خدا ديندارى كند كه همان است عهد او نزد خداوند . « 4 »
و نيز از كنز الفوائد از امام صادق عليه السّلام دربارهء فرمودهء خداوند :
وَ أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْؤُلًا ؛
« 5 » و به عهد وفا كنيد كه حتما از عهد سؤال مىشود . آمده كه فرمود : عهد آن است كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله بر مودّت ما و اطاعت امير المؤمنين عليه السّلام از مردم گرفته است ؛ و اخبار بسيار ديگر .
و ظاهرا بيان اين مطلب بهخصوص از باب ذكر اهمّ افراد و اعظم مصاديق است ، نه اينكه پيمان و عهد منحصر در همين باشد ، و اللّه العالم .
سوم : وفاى به عهد يادشده با شش امر حاصل مىگردد :
1 - يقين قلبى به امامت و ولايت آنها و تسليم به آنچه از آنها وارد شده است .
2 - مودّت قلبى نسبت به آنان .
3 - بغض دشمنانشان و كسانى كه بر آنان جلو افتادند [ و خلافت را غصب كردند ] .
4 - اطاعت و پيروى از آنان در تمام اوامر و نواهى ايشان .
5 - اظهار اعتقاد قلبى به آنان به وسيلهء زبان و اعضاى بدن - به مقدار توانايى و استطاعت - .
6 - يارى كردن آنها درهرحال به مقتضاى آن .
هامش
( 1 ) . سوره رعد ، آيه 25 .
( 2 ) . كافى : 1 / 221 .
( 3 ) . سوره مريم ، آيه 87 .
( 4 ) . مرآة الانوار : 234 .
( 5 ) . سوره اسراء ، آيه 34 .