زيرا كه دعا براى فرج امام عصر - عجّل اللّه فرجه الشريف - در حقيقت دعا براى فرج همهء مؤمنين و مؤمنات است .
2 - يا منظور - از باب مشارفت و نزديكى به مقصود - اين باشد : هرگاه خواستى براى خودت دعا كنى اوّل براى عموم دعا را آغاز كن كه دعايت را ثابتتر گرداند ، يعنى دعاى تو براى عموم مؤمنين مايهء استجابت دعاى تو و رسيدن به مقصود و ثبوت مراد تو مىباشد ، كه اين سخن از قبيل آيهء شريفهء :
إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ ؛
« 1 » هرگاه براى نماز برخاستيد پس صورتهايتان را بشوييد . [ يعنى پيش از نماز و نزديك به انجام آن وضو بگيريد ] .
و نيز آيهء شريفهء :
فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ ؛
« 2 » پس هرگاه قرآن خواندى به خداوند پناه ببر .
[ يعنى هرگاه خواستى قرآن بخوانى ] .
حاصل اين وجه اينكه : معنى فرمايش رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله : هرگاه يكى از شما دعا كند عموميت دهد . اين است كه : هرگاه مىخواهد براى خودش دعا كند ، اوّل يك دعاى عمومى براى مؤمنين و مؤمنات بنمايد سپس براى خودش دعا كند كه اين برنامه دعاى خودش را محكمتر و لازمتر مىسازد ، زيرا كه مقدم داشتن اهل ايمان در دعا تأثير تامّى در استجابت دعاى انسان دارد ، چنانكه در چند روايت از امام صادق عليه السّلام آمده كه فرمود : هركس چهل نفر از برادرانش را مقدم بدارد و براى آنها دعا كند سپس براى خودش دعا نمايد ، در حق آنها و خودش مستجاب مىشود . « 3 »
3 - اينكه منظور مقارنهء عرفى باشد ، يعنى هرزمان كه براى خودت دعا كردى ، قبل يا بعد از آن براى عموم برادرانت هم دعا كن . اين نوع از استعمال در لغت عربى و محاورات عرفى زياد ديده مىشود كه بر عارف دانا پوشيده نيست .
وجه هفتم : روايتى است كه ثقة الاسلام كلينى در اصول كافى آورده : از محمد بن يحيى عطّار از احمد بن محمد بن عيسى از على بن الحكم از سيف بن عميره از عمرو بن شمر از جابر بن يزيد جعفى از حضرت ابو جعفر باقر عليه السّلام كه دربارهء فرمودهء خداى تبارك و تعالى :
وَ يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ يَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ ؛
« 4 » و دعاى آنان را كه ايمان آورده و عمل صالح انجام دهند مستجاب گرداند و از فضل خويش بر ثوابشان مىافزايد . فرمود : آن مؤمن است كه براى برادر خود
هامش
( 1 ) . سوره مائده ، آيه 6 .
( 2 ) . سوره نحل ، آيه 98 .
( 3 ) . كافى : 2 / 509 .
( 4 ) . سوره شورى ، آيه 26 .