بپوشد ، و هيچ التفاتى به غير ننمايد . و همين معنى باز از فرمايش گذشتهء امام چهارم عليه السّلام و از ساير كلمات آن حضرت استفاده مىشود . بنابراين اگر بنده نمازش را بهطور تمام و كمال و آنطوركه بايد و شايد بجاى آورد شيطان از او دور مىگردد بهطورىكه نزديكش نمىآيد .
روزى يكى از علما دربارهء معنى حديثى كه وارد شده : « نماز چهار هزار حدّ دارد » با من مذاكره كرد . به او گفتم : شمارهء گناهان - بهطورىكه بعضى از علما گفتهاند - چهار هزار است . ممكن است منظور اين باشد كه اينها حدود است كه نمازگزار حقيقى از آنها تجاوز نمىكند . يعنى دليل و نشانگر اينكه نماز را درست انجام داده ، پرهيز از تمام بدىها است ، پس هركه از گناهان اجتناب ننمايد ، حقيقت نماز را بجاى نياورده ، و از حدود الهى تجاوز كرده است . آن عالم اين توجيه را پسنديد . شاهد بر اين وجه حديثى است كه در مجمع البيان از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله رسيده كه قبلا آورديم . « 1 »
و نيز از ابن مسعود از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله منقول است كه فرمود : نماز نيست براى كسى كه نماز را اطاعت نكند ، و اطاعت نماز آن است كه از فحشاء و منكر اجتناب نمايى .
شيخ طبرسى گفته : يعنى چون نماز نهىكنندهء از گناهان است ، پس اگر كسى آن را بجاى آورد ولى از گناهان دست برندارد ، نمازش به آن صفتى كه خداوند توصيف كرده نخواهد بود ، و اگر پس از مدتى توبه كند و از گناهان دست بردارد ، معلوم مىگردد كه نمازش براى او سودمند بوده است .
و نيز گفته : انس روايت كرده كه يكى از جوانهاى انصار با رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله نماز مىخواند ولى زشتىها را هم مرتكب مىشد ، اين رفتار به عرض پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله رسيد ، فرمود : روزى نمازش او را از زشتىها بازخواهدداشت .
و از جابر مروى است كه گفت : به رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله عرض شد : فلانى روزها نماز مىخواند و شبها دزدى مىكند ، فرمود : نمازش او را بازخواهدداشت .
و اصحاب ما روايت كردهاند از امام صادق عليه السّلام كه فرمود : آنكه مايل است بداند كه آيا نمازش قبول شده يا نه ، نگاه كند آيا نمازش او را از زشتىها بازداشته ؟ كه به هرقدر بازداشته باشد به همانقدر نمازش قبول شده است . « 2 »
هامش
( 1 ) . مجمع البيان : 8 / 285 .
( 2 ) . بحار الانوار : 82 / 192 .