شباهت به حضرت ابو عبد اللّه صادق عليه السّلام :
بارزترين صفاتش ، كشف علوم و بيان احكام براى مردم بود بهطورىكه براى امامان پيش از آن حضرت اين امر ميسّر نشد ، يكى از اهل حديث گفته : چهار هزار نفر از افراد مورد اعتماد از آن حضرت روايت كردهاند . « 1 »
مىگويم : بااينحال تمام علومى كه نزد آن حضرت بود كشف نشده و براى ظهور قائم عليه السّلام به تأخير افتاده كه آن حضرت تمام احكام را بيان خواهد ساخت و آنچه گذشتگان از امامان و پيغمبران اهليّت و شايستگى آن را در مردم نديدند فاش خواهد كرد . امير المؤمنين عليه السّلام گاهى به سينهء خود اشاره مىكرد و مىفرمود : « إن هيهنا لعلما علما جمّا لو أصبت له حملة . . . » ؛ در اينجا علم بسيارى هست اگر براى آن حاملانى بيابم . . . و در كشف علوم شاهد اين معنى خواهد آمد إن شاء اللّه تعالى .
شباهت به حضرت ابو ابراهيم موسى بن جعفر عليه السّلام :
آن حضرت عليه السّلام دچار تقيّه و شدّت ترس از دشمنان بود - بيش از آنچه پدران گرامىاش بدان دچار بودند - و اين مطلب براى كسى كه در احوال زندگى آن حضرت دقّت كند واضح است . مولاى ما حضرت قائم عليه السّلام نيز همينطور است ، - چنانكه در حرف « خ » به آن اشاره شد - .
شباهت به حضرت ابو الحسن على بن موسى الرضا عليه السّلام :
خداوند رياست و مقام ظاهرى را براى آن حضرت قرار داد بهطورىكه براى پدران طاهرينش واقع نشده بود ، و تقيّه و ترس در زمان آن حضرت تا حدودى برداشته شد ، قائم عليه السّلام نيز خداوند متعال ترسش را به امنيّت بدل خواهد ساخت و او را در زمين اقتدار و تسلّطى خواهد داد كه براى احدى از پيشينيان ميسّر نشده است ، و غلبهء آن حضرت بر تمام جهان مانند غلبهء سلطان روز است بر سلطان شب تار . « 2 »
على بن ابراهيم به سند صحيحى از حضرت ابو جعفر باقر عليه السّلام دربارهء آيهء :
وَ النَّهارِ إِذا تَجَلَّى ؛
« 3 » سوگند به روز آنگاه كه تجلّى نمايد . آورده كه فرمود : « روز » همان قائم ما اهل البيت است كه هرگاه بپاخيزد ، بر دولت باطل پيروز مىشود . . . . « 4 »
هامش
( 1 ) . مناقب ابن شهر آشوب : 3 / 372 .
( 2 ) . مىگويم : شايد نكته اينكه از آن حضرت به « روز » تعبير شده آن است كه وقتى سلطان روز آشكار مىشود ، تاريكى شب را مقهور و مغلوب مىنمايد . قائم عليه السّلام نيز همينطور است كه چون ظاهر شود ، دولت باطل را مقهور ساخته و بر آن پيروز گردد . و نيز هنگامى كه روز فرامىرسد جهانى به نور خورشيد روشن مىشود . همچنين قائم عليه السّلام وقتى ظهور كند تمام جهان به نور آن حضرت روشن گردد بهطورىكه مردم از نور خورشيد و ماه بىنياز شوند - چنان كه در حديث آمده - و نيز خورشيد استفاده مىكنند . قائم عليه السّلام هم هنگامى كه ظهور مىنمايد ، تمام مخلوقات از نور آن حضرت بهره مىبرند و هريك به قدر ظرفيت و استعداد خود از وجود اقدسش استفاده مىكنند . ( مؤلف )
( 3 ) . سوره ليل ، آيه 4 .
( 4 ) . تفسير القمى : 2 / 425 .