يادآورى و جلب دقت و توجه است و هيچيك تعريف حقيقى مواد سهگانه نيست .
اين بدان سبب است كه ضرورى بودن و ضرورى نبودن ، از معانى بديهى اولى است و نيازى به اثبات ندارد ، چون خود به خود قابل شناخت است و در نفس انسان مستقيم و بدون واسطه نقش مىبندد ، بدانسان كه نه تنها خود معلوم ذهن است ، بلكه امور ديگر نيز به وسيلهء آن باز شناخته مىشود . « 1 »
هامش
( 1 ) . تصور مفهوم موادّ سهگانه از جمله علومى است كه بدون واسطه براى ذهن حاصل مىشود . وجوب و امتناع و امكان نيز مانند وجود داراى مفهومى است كه شناخت آن براى ذهن جنبهء بديهى و اولى دارد . يعنى علم بدان ، موقوف بر علم ديگرى نيست .
اما اينكه تصورات و تصديقات اولى و بديهى چگونه در ذهن انسان حاصل مىگردد ، مربوط به مبحث شناختشناسى يا بحث از ماهيت علم و كيفيت حصول آن است و در مبحث عقل و عاقل و معقول مطرح خواهد شد .
لازم به تذكر است كه نظريّات گوناگونى در اين مورد اظهار شده و مكاتب متعددى بر حسب كيفيت برخورد با اين مسئله بهوجود آمده است .
گروهى عقل انسان را فطرتاً قادر به درك مفاهيم مىدانند و طرفدار « عقل تكوينى » هستند . گروه ديگر تجربه را پايه و اساس هرگونه علمى ، اعم از آنكه تصور صرف باشد يا تصديق ، دانستهاند . بخشى از مباحث فلسفى در بين طرفداران اصالت عقل و طرفداران اصالت تجربه و برخى از منازعات ايشان بر سر همين مسئله است