اصيل و مشكّك وجود برتر و شريفتر و مقدمتر و به مبدأ كلّ هستى نزديكتر است .
بنابراين عالم عقل مقدمتر و پيشتر از عالم مثال و عالم مثال مقدم و برتر از عالم ماده و ماديات است و اين تقدم و تأخر از حيث مرتبهء وجودى و كمال ذاتى است ( نه زمانى و مكانى و امثال آن ) .
2 . ترتيب ياد شده كه در ميان عوالم سهگانه برقرار است ، ترتيبى على و معلولى است ، زيرا هر عالم در وجود خود متّكى و متوقف بر عالم برتر است . بنابراين عالم عقلى ، علت عالم مثالى و عالم مثالى علت وجودى عالم مادى است .
3 . عوالم سهگانه با يكديگر هماهنگى و تطابق دارند و اختلاف آنها از حيث شرافت و خسّت مرتبهء وجودى آنهاست ، زيرا چنانكه قبلًا گفته شد ، هر علتى كمال معلول خود را در سطحى برتر و شريفتر دارا مىباشد . بنابراين در عالم مثال نظامى مشابه با نظام عالم مادى وجود دارد ليكن در حدّى شريفتر و كاملتر ، و در عالم عقل نيز نظامى است همانند عالم مثال ، ليكن با واقعيتى شريفتر و بسيطتر و زيباتر ، و فوق آن ، نظام ربانى است كه در علم ربوبى ذات يگانه برقرار است .
4 . هيچ موجودى اعم از مادى و مجرّد و علوى و سفلى نيست ، مگر آنكه نشانهاى است از ذات واجب متعال كه هر يك متناسب با كمال وجودى خود از كمال ذات متعال حكايت مىكند .
فصل بيستم : عالم عقلى و نظام آن و چگونگى تحقّق كثرت در آن
در مباحث علت و معلول ثابت گرديد كه از يك موجود جز يك موجود صدور نمىيابد ، و چون واجب متعال يك واحد بسيط است و از هيچ جهتى ، چه عقلى و چه خارجى ، كثرت در او راه ندارد و همهء آنچه را كه در عالم هستى حقيقت وجودى دارد به اجمال و تفصيل دارا مىباشد ، از او جز يك وجود واحد بسيط صدور نمىيابد ؛ و آن واحد نيز خود بايد بسيط و جامع همهء كمالات وجودى باشد ، زيرا وجود سنخيّت