تقسيم حركت بر حسب تقسيمات مبدأ و منتهى مانند حركت از فلان مكان به فلان مكان ، و حركت از نشستن به ايستادن ، و حركت از رنگ فلان به رنگ فلان ، و حركت جسم از فلان اندازه به فلان اندازه .
اقسام آن بر حسب اقسام مقوله مانند حركت در كيف و كم و ايْن و وضع ( حركت كمى ، كيفى و غيره ) .
اقسام آن بر حسب موضوع حركت ، مانند حركت نبات و حركت حيوان و حركت انسان .
اقسام حركت بر حسب انقسامات زمان ، مثل حركت شبانه و حركت روزانه و حركت تابستانى و حركت زمستانى .
اقسام آن بر حسب اقسام فاعل ( محرّك ) مانند : حركت طبيعى ، حركت قسرى ، حركت نفسانى .
گفتهاند : فاعل مباشر و نزديك در همهء اين اقسام حركت همان طبيعت است و تحريك نفسانى بهصورت تسخير قواى طبيعى تحقق مىيابد نه بهطور مستقيم ، چنانكه قبلًا گفته شد .
نيز گفتهاند : امرى كه ميان طبيعت و حركت واسطه قرار مىگيرد همان مبدأ « ميل » است كه طبيعت آن را در شىء متحرّك ايجاد مىكند و تفصيل آن را بايد در علوم طبيعى دنبال كرد .
بحث پايانى
قوه همانطور كه بر مبدأ قبول اطلاق مىشود بر مبدأ فعل نيز اطلاق مىشود ، بهويژه آنگاه كه قوّهء شديد و قوىّ باشد . چنانكه قواى طبيعى بر مبدأ و منشأ آثار طبيعى اطلاق مىگردد و قواى نفسانى بر مبادى آثار نفسانى ، مانند ديدن و شنيدن و تخيّل و غيره .