تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه جكسن ( ايران در گذشته وحال ) ( فارسى ) — صفحة 488

مساهمون:

ص٤٨٨
در تمام اين پهنه از گودالها ، تلها ، برجها و جرزهاى ويران ، قبور ، و چاهها ، پوشيده است . مصالح ساختمانى اين بناهاى ويران بيشتر از آن خشتها و آجرهايى است كه گويى واپسين ضربهء به فراموشى افكنندهء زمان را به مبارزه مىخوانند . بر روى دماغهء سنگى مرتفعى ، كه در مسافتى آن سوى خاكريزهاى عظيم ، طبيعى سر برآورده ظاهرا زمانى قلعهء عظيمى برپا بوده است 17 . در امتداد مستقيم و قائم پهلوهاى اين برجستگى ، به آسانى پايه و شالودهء سنگربنديها و ساختمانهاى استحكاماتى را مىيابيم . از پاى قلعه يك رشته باروى جسيم كه ظاهرا حفاظ جبههء شرقى شهر بوده است به سمت جنوب امتداد مىيابد ، و به خاكريز عظيم چهارگوشى منتهى مىشود كه پهلوهاى آن را جرزها و برجهايى چند محافظت مىكند ، و خود ، قلعه‌اى را بوجود مىآورده است 18 . در آنجا بارو مىپيچد و در امتداد خط نامنظم و كجى به سمت شمال غربى مىرود تا اينكه به برج چهار گوش ديگرى ، مانند خاكريز عظيم پيشين ، مىرسد كه شش برج مدور آن را در ميان گرفته است 19 . اين برج نه تنها نقطهء اختتام اين ديوار است بلكه منتها اليه ديوارى هم كه از پايهء دماغهء سنگى شروع مىشود و جبههء شمالى شهر را تشكيل مىدهد ، نيز مىباشد 20 . فضاى محصور بين سه ديوار به شكل مثلثى است كه رأس آن [
A
] به دماغه‌اى مىرسد كه قلعه بر فرازش واقع است ، و قاعده‌اش [
DD
] از خاكريز يا برج مربع بزرگ در امتداد جنوب غربى به برج چهارگوش ديگر كشيده مىشود . اين ديوارها هنوز چندين متر ارتفاع دارند ؛ بسيار ستبر و ضخيم هستند ؛ و به وسيلهء جرزهايى ، به اندازه‌هاى متناسب كه در طول ديوار به خط مستقيم و به فاصلهء پرتاب يك تير از يكديگر ساخته شده‌اند ، بر استحكام و دوام آنها افزوده‌اند . دو برج عظيم دژمانند سابق الذكر [
DD
] ، كه منتها اليه جنوب شرقى و جنوب غربى مثلث را بوجود مىآورند ، با ديوارها در يك رديف قرار گرفته‌اند ؛ ولى در امتداد قسمت بيرونى ضلع بلندتر ، كه از اين برج چهارگوش تا آن برج امتداد دارد ، برج سومى هست كه تقريبا در وسط ديوار است ، اما مسافتى از آن فاصله دارد و در بيرون آن واقع شده است 21 . اين برج هم به ابعاد دو برج ديگر است ، و چون آنها به وسيلهء چند جرز و برج مدور كوچكتر پشتيبانى مىشود ، احتمالا بين اين برج بزرگ و دروازهء اصلى شهر خندق و پلى وجود داشته است ، و اين دروازه تقريبا با قلعه در يك خط مستقيم قرار داشته‌اند . باقيمانده و ويرانه‌هاى باروى ديگرى در نزديكى آن ديده