كنگرهها ( ) تزيين يافته بود ، و ارتفاعش شانزده ذراع بود 57 . دومين قسمت مثل قسمت اول ، ولى ارتفاعش دو برابر آن بود .
حصار سوم مستطيل شكل است ؛ ديوارهايش شصت ذراع بلندى دارد ؛ و از سنگهاى محكم و سخت چنان خوب و كامل ساخته شده است كه تا ابد باقى بماند . در هر طرف دروازهاى برنجين دارد ، و در كنار آنها گاوهايى از برنج است كه بيست ذراع بلندى دارند 58 . اين گاوها براى اين بودند كه در بيننده ايجاد ترس و احترام كنند ؛ و دروازهها براى حفاظت و امنيت ساخته شده بودند . در جانب ارگ ، به سوى مشرق و به فاصلهء چهارصد پايى ( 9 ، 121 مترى ) ، ارتفاعات معروف شاه كوه قرار دارد كه مقبرهء شاهان در آن بود . كوه را تراشيده بودند و در سينهء آن چند مقبره درست كرده بودند كه دخمهء مردگان بود 59 . راهى براى بالا رفتن و دخول به اين مقابر وجود نداشت بلكه اجساد را به وسيلهء ماشينهايى ( ) كه براى اين كار تعبيه كرده بودند بالا مىكشيدند و دفن مىكردند 60 . در خود ارگ عمارات و اقامتگاههاى مجلل و مجهز بسيارى براى سكونت پادشاه و سركردگان و سرداران وى ، و همچنين خزانههاى محكمى براى نگاهداشتن اموال ساخته شده بود 61 .
نقشهء اصلى و ساختمان عمدهء اين صفهء معظم ( كه در بيش از هزار سال قبل آن را با بناهاى تاريخى بعلبك « 1 » و آثار معمارى پالميرا « 2 » و مصر مقايسه كردهاند 62 و در افسانهها ساختن آن را به ديوان و اجنهء مسخر حضرت سليمان نسبت دادهاند ) ، از كارهاى داريوش بزرگ است . وى در يكى از سنگنبشتههاى خويش صراحتا مىگويد كه او « اين دژ را در جايى كه از پيش دژى نبود بساخت » و « به خواست اهورامزدا و بغان ديگر » چنين كرد 63 . دست كم دو تا از باشكوهترين ساختمانهاى آنجا را به فرمان داريوش بنا كردند ، اما توسعهء نقشه در زمان خشايارشا صورت گرفت ، و در زمان جانشينانش تكميل شد . اين دژ ، با آنكه از نظر عظمت و وسعت از هر دژ معمولى معظمتر و بزرگتر بوده است حفاظت و پاسدارى آن به وسيلهء نگهبانان مسلح گشتى كه بر ديوارها گماشته شده بود ، و به وسيلهء دستههاى سربازانى كه
هامش
( 1 ) . بعلبك يا هليوپوليس ( - شهر خورشيد ) اكنون شهر كوچكى است در لبنان ، كه به سبب ويرانههاى آثار باستانيش مشهور است . زمانى از شهرهاى مجلل سوريه و از مراكز پرستش خداى خورشيد بود . م
( 2 ) . پالميرا يا تدمر ، شهر قديم سوريه ، كه اكنون ويرانههايش در 225 كيلو - مترى شمال شرقى دمشق باقى است . شهر در قرن دهم ق . م به وسيلهء سليمان پيغمبر ساخته يا آباد شده است . م